ماکیاتو در زبان ایتالیایی یعنی «لکهدار». اسپرسو ماکیاتو همان شات اسپرسوست که با کمی شیر یا فوم لکهدار شده و در فنجان کوچک سرو میشود. لاته ماکیاتو برعکس است: لیوانی بلند پر از شیر داغ و فوم که اسپرسو را رویش میریزیم و لایههایش از بیرون شیشه پیداست.
فهرست مطالب
قهوه ماکیاتو چیست؟ (ماکیاتو یعنی چه؟)
ماکیاتو (Macchiato) در ایتالیایی به معنی «لکهدار» یا «خالخال» است. اسم کامل این نوشیدنی کافه ماکیاتو (Caffè macchiato) است و خیلیها به آن اسپرسو ماکیاتو میگویند، یعنی قهوهای که لکه برداشته. ویکیپدیای انگلیسی آن را اسپرسویی با مقدار کمی شیر، معمولاً کفدار، معرفی میکند که خاستگاهش ایتالیاست. اسمش از یک تفاوت کوچک آمده: اسپرسوی ساده یک طرف، اسپرسویی که کمی شیر رویش نشسته طرف دیگر. پرتغالیها هم همین ایده را در اسم خودشان دارند و به آن «کافه پینگادو» میگویند، یعنی قهوه با یک قطره.
بین نوشیدنیهایی که فقط با اسپرسو و شیر درست میشوند، سهم اسپرسو در ماکیاتو از همه بالاتر است. طعمش همان اسپرسوست، فقط کمی نرمتر. ماکیاتو در کافههای ایتالیا نوشیدنی آشنایی است و اگر دوست دارید بدانید قهوه در روزمره ایتالیاییها چه جایی دارد، مقاله فرهنگ قهوه ایتالیا را بخوانید.
اگر در منوی کافهای «ماکیاتو» دیدید، بپرسید منظورشان کدام نوشیدنی است. بعضی کافهها، مخصوصاً آنهایی که منویشان را از زنجیرهایهای آمریکایی گرفتهاند، لاته ماکیاتو یا ماکیاتو کارامل را هم ماکیاتو صدا میکنند که هر دو نوشیدنی شیری بزرگتریاند. ماکیاتوی سنتی کوچک است؛ سایت قهوه Sprudge حجمش را حدود ۹۰ میلیلیتر میداند.
اسپرسو ماکیاتو
اسپرسو ماکیاتو یعنی یک شات اسپرسو و یکی دو قاشق شیر. معمولاً کمی شیر بخارداده را مستقیم روی شات میریزند. در یکی از دستورهایی که ویکیپدیای انگلیسی نقل کرده، ۵ تا ۱۰ گرم شیر آمده، چیزی حدود یک تا دو قاشق چایخوری، با دمای ۶۰ تا ۶۶ درجه سانتیگراد.
طرز تهیه اسپرسو ماکیاتو
- فنجان کوچک اسپرسو را با آب داغ گرم کنید.
- یک شات اسپرسو در فنجان بگیرید. قهوه باید مخصوص دستگاه اسپرسو آسیاب شده باشد. اگر آسیاب ندارید، پودر قهوه اسپرسو را از ما سفارش دهید تا با آسیاب مخصوص دستگاه برایتان آماده کنیم.
- کمی شیر سرد را در پارچ با نازل بخار دستگاه گرم و کفدار کنید. با ۱۰ گرم شیر نمیشود بخار داد؛ مقدار بیشتری گرم کنید و یکی دو قاشق از آن بردارید.
- یک تا دو قاشق چایخوری فوم و شیر را وسط اسپرسو بریزید تا لکهای سفید روی کرما بنشیند. فوراً سرو کنید.
بدون دستگاه اسپرسو هم نسخه خانگیاش درمیآید. به جای شات، کمی قهوه غلیظ موکاپات در فنجان بریزید و شیر داغ را با کفساز دستی کفدار کنید، یا آن را در شیشه دربستهای که حرارت را تحمل میکند تکان دهید. نتیجه شبیه ماکیاتو میشود، ولی از نظر فنی اسپرسو نیست، چون موکاپات با فشار حدود ۱ تا ۲ بار عصاره میگیرد و دستگاه اسپرسو با ۹ بار.
لاته ماکیاتو
لاته ماکیاتو (Latte macchiato) یعنی «شیر لکهدار». این بار پایه نوشیدنی شیر است و اسپرسو لکهای است که رویش میافتد؛ اسپرسو را به شیر اضافه میکنیم، نه شیر را به اسپرسو. فومش بیشتر است، اغلب با نصف شات اسپرسو یا کمتر درست میشود و به جای اینکه مخلوط شود، لایهلایه سرو میشود. برای دیدن لایهها لیوان شیشهای لازم دارید.
لاته معمولی را برعکس درست میکنیم: اول اسپرسو در فنجان میآید و بعد شیر را رویش میریزیم تا با هم قاطی شوند. ویکیپدیای انگلیسی فرقشان را اینطور توضیح میدهد که در لاته تأکید روی قهوه است و در لاته ماکیاتو روی شیر. تعریف کامل لاته و نسبتهایش را در مقاله لته چیست نوشتهایم.
طرز تهیه لاته ماکیاتو (لایهای)
دستوری که سایت قهوه Coffeeness برای یک لیوان حدود ۳۰۰ میلیلیتری میدهد:
- اسپرسو: یک شات حدود ۲۵ میلیلیتری
- شیر بخارداده: ۱۵۰ تا ۲۰۰ میلیلیتر
- فوم شیر: یکی دو قاشق
- شیر سرد یخچال را بخار دهید و کفدار کنید. پیش از ریختن، پارچ را چند بار آرام بچرخانید تا بافتش یکدست شود.
- اول شیر داغ را در لیوان بلند بریزید، بعد فوم را رویش بگذارید.
- چند لحظه صبر کنید تا فوم کمی سفت شود.
- اسپرسو را همین که گرفتید، با یک حرکت پیوسته و تا جای ممکن از وسط روی شیر بریزید. میشود آن را آرام از روی پشت یک قاشق هم ریخت؛ ویکیپدیای انگلیسی هم به این روش اشاره کرده است.
- بعد از اضافه کردن اسپرسو لیوان را هم نزنید و فوراً سرو کنید.
لایهها چرا قاطی نمیشوند؟ اسپرسو بین شیر که سنگینتر است و فوم که سبکتر است شناور میماند. برای همین از بیرون لیوان سه لایه میبینید: شیر پایین، قهوه وسط و فوم بالا. آن لکه قهوهای کرما که جای ریختن اسپرسو را روی سطح نشان میدهد، همان «ماکیا» است که اسم نوشیدنی از آن آمده. اگر دستگاه اسپرسو ندارید، به گفته Coffeeness قهوه موکاپات و یک کفساز شیر هم برای لاته ماکیاتوی خانگی جواب میدهد.
اسپرسو ماکیاتو در برابر لاته ماکیاتو
این دو فقط در اسم به هم شبیهاند. فرقشان در یک نگاه:
| ویژگی | اسپرسو ماکیاتو | لاته ماکیاتو |
|---|---|---|
| پایه | یک شات اسپرسو | شیر بخارداده و فوم |
| مقدار شیر | کم؛ یکی دو قاشق شیر یا فوم | زیاد؛ اسپرسو اغلب نصف شات یا کمتر |
| لایهبندی | ندارد؛ فقط لکهای فوم روی کرما | سه لایه شیر، قهوه و فوم |
| ظرف | فنجان کوچک اسپرسو | لیوان شیشهای بلند |
| طعم غالب | قهوه | شیر |
اگر اسپرسو ماکیاتو برایتان تند است و لاته ماکیاتو زیادی شیری، کورتادو قهوه را امتحان کنید. کورتادو نوشیدنیای اسپانیایی است که در آن اسپرسو با تقریباً همان مقدار شیر گرم مخلوط میشود. لاته، کاپوچینو، کورتادو و بقیه را کنار هم در جدول مقاله انواع نوشیدنیهای قهوه گذاشتهایم.
ماکیاتو کارامل
ماکیاتو کارامل (Caramel Macchiato) با وجود اسمش، به لاته ماکیاتو نزدیک است تا به اسپرسو ماکیاتو. استارباکس آن را سال ۱۹۹۶ معرفی کرد. Sprudge آن را نوشیدنیای به سبک لاته میداند: شیر و سیروپ وانیل در لیوان، اسپرسو و سس کارامل روی آن. اسپرسو روی شیر لایه میشود و کلمه «ماکیاتو» در اسمش به همین لایه اشاره دارد، نه به اندازه یا غلظت. هم گرمش رایج است، هم سردش.
طرز تهیه ماکیاتو کارامل در خانه
دستور سایت خانگی استارباکس برای یک لیوان:
- سیروپ وانیل: یک قاشق غذاخوری
- شیر: سهچهارم پیمانه (حدود ۱۸۰ میلیلیتر)
- اسپرسو: یک شات
- سس کارامل: برای روی نوشیدنی
- سیروپ وانیل را ته لیوان بریزید.
- شیر را جداگانه کفدار کنید و در لیوان بریزید.
- یک شات اسپرسو بگیرید و آن را از میان فوم بریزید.
- سس کارامل را به شکل خطوط نازک روی فوم بریزید.
اگر دستگاه اسپرسو ندارید، همان دستور پیشنهاد میکند حدود ۶۰ میلیلیتر قهوه غلیظ با موکاپات درست کنید. نسخه سردش هم ساده است: به جای شیر کفدار، شیر سرد و یخ بریزید و ترتیب لایهها را نگه دارید؛ سیروپ، شیر و یخ، اسپرسو، کارامل.
سؤالات متداول
ماکیاتو یعنی چی؟
ماکیاتو در ایتالیایی یعنی «لکهدار» یا «خالخال». اسپرسو ماکیاتو اسپرسویی است که کمی شیر لکهدارش کرده و لاته ماکیاتو شیری است که اسپرسو رویش لکه انداخته.
ماکیاتو کارامل چیست؟
نوشیدنیای به سبک لاته با شیر، سیروپ وانیل، اسپرسو و سس کارامل که استارباکس سال ۱۹۹۶ معرفی کرد. اسپرسو روی شیر لایه میشود و کارامل روی فوم مینشیند.
اسپرسو ماکیاتو چی دارد و چطور درست میشود؟
یک شات اسپرسو و یک تا دو قاشق چایخوری شیر بخارداده یا فوم. شات را در فنجان کوچک بگیرید و فوم را وسطش بریزید.
اسپرسو ماکیاتو در کدام کشور ابداع شد؟
ایتالیا. ویکیپدیای انگلیسی خاستگاهش را ایتالیا میداند و خود اسم هم ایتالیایی است. لاته ماکیاتو هم با همین اسم بازی کرده است.
ماکیاتو فوری چیست؟
پودرهای آمادهای که با اسم ماکیاتو فروخته میشوند نوشیدنی فوریاند و با ماکیاتوی کافه، که با شات اسپرسو درست میشود، فرق دارند. ترکیب هر برند را از فهرست مواد روی بستهاش ببینید. ما ماکیاتوی فوری نداریم.
کافئین ماکیاتو چقدر است؟
بستگی دارد چقدر اسپرسو در آن باشد. کلینیک مایو کافئین هر شات ۳۰ میلیلیتری اسپرسو را حدود ۶۳ میلیگرم ذکر میکند. اسپرسو ماکیاتوی یکشاته تقریباً همینقدر کافئین دارد و لاته ماکیاتو که اغلب نصف شات یا کمتر دارد، کمتر.
منابع
- Caffè macchiato، ویکیپدیای انگلیسی: https://en.wikipedia.org/wiki/Caffè_macchiato
- Latte macchiato، ویکیپدیای انگلیسی: https://en.wikipedia.org/wiki/Latte_macchiato
- Cortado، ویکیپدیای انگلیسی: https://en.wikipedia.org/wiki/Cortado
- Moka pot، ویکیپدیای انگلیسی: https://en.wikipedia.org/wiki/Moka_pot
- Coffeeness، How to Make Latte Macchiato: https://www.coffeeness.de/en/how-to-make-latte-macchiato/
- Sprudge، What Is A Caramel Macchiato?: https://sprudge.com/what-is-a-caramel-macchiato-۱۷۷۴۶۳.html
- Starbucks at Home، Caramel Macchiato: https://athome.starbucks.com/recipe/caramel-macchiato
- My Ginger Garlic Kitchen، No Machine Cafe Mocha (کفدار کردن شیر در شیشه دربسته): https://www.mygingergarlickitchen.com/no-machine-cafe-mocha/
- Mayo Clinic، Caffeine content for coffee, tea, soda and more: https://www.mayoclinic.org/healthy-lifestyle/nutrition-and-healthy-eating/in-depth/caffeine/art-۲۰۰۴۹۳۷۲