طرز تهیه اسپرسو با دستگاه پنج قدم دارد و درست کردن اسپرسو در خانه هم روی همین پنج قدم بنا میشود: ۱) قهوه را ریز آسیاب کنید؛ ۲) پودر را وزن کنید و در سبد پرتافیلتر بریزید؛ ۳) سطح پودر را صاف و یکنواخت تمپ کنید؛ ۴) حدود ۲۵ تا ۳۰ ثانیه عصاره بگیرید تا وزن اسپرسو تقریباً دو برابر وزن پودر شود؛ ۵) اسپرسو را بچشید و همان لحظه سرو کنید.
فهرست مطالب
وسایل لازم برای تهیه اسپرسو
- دستگاه اسپرسوساز خانگی یا نیمهصنعتی که فشار کافی بدهد. در مشخصات اسپرسوی ایتالیایی که ویکیپدیای انگلیسی آورده، فشار آب ورودی حدود ۹ بار است.
- پرتافیلتر و سبد: سبد تک برای یک شات و سبد دوبل برای دو شات.
- تمپر همقطر سبد، برای فشردن پودر.
- ترازوی دیجیتال. فروشگاه Clive Coffee ترازویی با دقت ۰٫۱ گرم را برای اسپرسوی خانگی ضروری میداند.
- قهوه تازه و ریز آسیابشده. اگر آسیاب ندارید، پودر اسپرسو را از ما بخواهید تا با آسیاب مخصوص دستگاه برایتان آماده کنیم.
طرز تهیه اسپرسو با دستگاه (قدم به قدم)
این روال، که La Marzocco سازنده دستگاه اسپرسو و Clive Coffee هم پیشنهادش میکنند، به مدل دستگاه بستگی ندارد. برای دکمهها و تنظیمات، دفترچه دستگاه خودتان را ببینید.
- گرم کردن: دستگاه را روشن کنید تا به دمای کار برسد و فنجان را با آب داغ گرم کنید.
- آماده کردن سبد: سبد پرتافیلتر باید خشک و تمیز باشد.
- وزن کردن پودر: پرتافیلتر را روی ترازو بگذارید، ترازو را صفر کنید و پودر را بریزید.
- صاف کردن سطح: پودر را در سبد پخش کنید تا سطحش صاف و یکنواخت شود.
- تمپ کردن: تمپر را صاف روی پودر بگذارید و فشار دهید.
- شستن سرگروپ: چند ثانیه آب را از سرگروپ رد کنید.
- شروع عصارهگیری: پرتافیلتر را محکم در جایش ببندید، فنجان را روی ترازو بگذارید، ترازو را صفر کنید و عصارهگیری را شروع کنید.
- قطع و چشیدن: وقتی وزن اسپرسو به عدد هدف رسید، شات را قطع کنید، زمان را یادداشت کنید و بچشید.
مقدار قهوه برای یک شات اسپرسو (وزن قهوه اسپرسو)
مؤسسه ملی اسپرسوی ایتالیا (INEI) در مشخصاتی که ویکیپدیای انگلیسی نقل کرده، یک شات را با حدود ۷ گرم پودر تعریف میکند و برای اسپرسوی دبل ۱۴ گرم را مثال میزند. سبدهای دوبل خانگی امروزی جای پودر بیشتری دارند؛ La Marzocco Home برای سبد ۱۷ گرمی ۱۶ تا ۱۹ گرم پیشنهاد میکند.
| مرجع | پودر قهوه | اسپرسوی داخل فنجان | زمان عصارهگیری |
|---|---|---|---|
| اسپرسوی ایتالیایی (INEI، یک شات) | ۶٫۵ تا ۷٫۵ گرم | ۲۲٫۵ تا ۲۷٫۵ میلیلیتر، با کرما | ۲۰ تا ۳۰ ثانیه |
| شات دبل خانگی (Clive Coffee) | حدود ۱۸ گرم | حدود ۳۶ گرم | ۲۵ تا ۳۰ ثانیه |
ردیف دوم همان نسبت یک به دو است، یعنی وزن اسپرسو دو برابر وزن پودر. Clive Coffee و La Marzocco هر دو این نسبت را نقطه شروع میدانند. دمای آب خروجی در مشخصات ایتالیایی ۸۶ تا ۹۰ درجه سانتیگراد است. در عمل از ظرفیت سبد دستگاه خودتان شروع کنید.
درجه آسیاب
اسپرسو پودر ریز لازم دارد. پودری که برای قهوهساز دمی آسیاب شده، در دستگاه اسپرسو آب را سریع رد میکند و عصارهای آبکی و ترش میدهد. درشتی مناسب هر روش دمآوری را در مقاله درجه آسیاب قهوه کنار هم گذاشتهایم.
اگر آسیاب خانگی دارید، اول از همه درجه آسیاب را تنظیم میکنید. Clive Coffee شات زیر ۲۰ ثانیه را نشانه آسیاب درشت میداند و شات بالای ۳۵ ثانیه را نشانه آسیاب خیلی ریز.
تمپ کردن و زمان عصارهگیری
پودر را فشرده میکنیم تا آب یکنواخت از آن رد شود. La Marzocco Home میگوید صاف و همسطح تمپ کنید و ۲۰ تا ۳۰ پوند، حدود ۹ تا ۱۴ کیلوگرم، نیرو بدهید؛ همین که پودر در برابر فشار مقاومت کرد، کافی است. به گفته Clive Coffee وقتی سطح صاف و بدون فاصله باشد، فشار بیشتر تقریباً فرقی ایجاد نمیکند. چیزی که اهمیت دارد این است که هر بار صاف و یکسان تمپ کنید.
زمان عصارهگیری معمولاً ۲۵ تا ۳۰ ثانیه است و La Marzocco برای شروع، ۲۸ تا ۳۶ گرم اسپرسو در همین بازه را پیشنهاد میکند. با این حال زمان فقط یک راهنماست؛ اگر شات تلخ یا ترش بود، درجه آسیاب را عوض کنید.
نشانههای عصاره درست
سه چیز را نگاه کنید: زمان در بازه هدف باشد، به نسبت موردنظر رسیده باشید و طعم نه ترش تند باشد، نه تلخ و گس. کف اسپرسو (کرما) فقط نشانه کمکی است. کرمای کم معمولاً یعنی از رُست قهوه زیاد گذشته، ولی کرمای نازکتر در قهوه ۱۰۰ درصد عربیکا لزوماً ایراد نیست. اینکه کرما چیست و چطور شکل میگیرد را در مقاله اسپرسو توضیح دادهایم.
طرز تهیه اسپرسو بدون دستگاه
اسپرسوی واقعی فشار حدود ۹ بار میخواهد و بدون دستگاه درنمیآید. چیزی که میشود ساخت، قهوه غلیظی است که در نوشیدنیهای خانگی جای اسپرسو را میگیرد.
با موکاپات
موکاپات با فشار حدود ۱ تا ۲ بار دم میکند و ویکیپدیای انگلیسی قهوهاش را اسپرسو حساب نمیکند. غلظتش حدود ۳ تا ۴ درصد مواد جامد محلول است، در حالی که اسپرسو به ۹ تا ۱۰ درصد میرسد. دفترچه بیالتی میگوید پودر متوسطریز را بدون فشردن در فیلتر بریزید، مخزن را تا زیر سوپاپ آب کنید و همین که صدای قلقل بلند شد، قهوهجوش را از روی حرارت بردارید.
با قهوهجوش یا روی گاز
جذوه یا قهوهجوش ترک، قهوه ترک میدهد نه اسپرسو. قهوه ترک با پودر خیلی ریز و بدون صاف کردن درست میشود و تفالهاش در فنجان میماند. قهوهجوش روگازی ایتالیایی هم همان موکاپات است. ایروپرس با فشار دست کار میکند و طبق ویکیپدیای انگلیسی، قهوهای خیلی غلیظ میدهد که با اسپرسو قابل مقایسه است.
طرز تهیه اسپرسو با شیر
برای لاته و کاپوچینو، بعد از گرفتن شات نوبت بخار دادن شیر است. اصولش طبق راهنمای La Marzocco Home این است:
- شیر سرد یخچال را در پارچ فلزی بریزید و نازل بخار را یک لحظه باز کنید تا آب جمعشده در آن بیرون بیاید.
- سر نازل را درست در سطح شیر نگه دارید تا چند ثانیه صدای فسفس ملایم بشنوید. در این مرحله شیر هوا میگیرد.
- نازل را کمی زیر سطح ببرید و پارچ را کج کنید تا شیر گرداب بسازد و حبابها را در خودش حل کند.
- حدود ۶۰ تا ۶۵ درجه سانتیگراد بخار را ببندید. اگر دماسنج ندارید، وقتی دیگر نمیتوانید پارچ را راحت در دست نگه دارید، تقریباً رسیدهاید.
- پارچ را آرام روی میز بزنید تا حبابهای درشت بترکند و شیر را بچرخانید.
با شیرجوش یا روی اجاق گاز
اگر نازل بخار ندارید، شیر را در شیرجوش روی حرارت متوسط گرم کنید و درست پیش از جوش آمدن خاموشش کنید. بعد آن را در شیشه دربداری که حرارت را تحمل میکند بریزید، در را محکم ببندید، شیشه را لای حوله بپیچید و حدود یک دقیقه تند تکان دهید. کفساز دستی هم همین کار را میکند.
طرز تهیه انواع قهوه با دستگاه اسپرسوساز
یک شات اسپرسو با کمی آب یا شیر، همان نوشیدنیهای آشنای کافه را در خانه میسازد.
آمریکانو: قهوه آمریکانو اسپرسوست با آب داغ. سایت A Couple Cooks دو شات اسپرسو (حدود ۶۰ میلیلیتر) را با حدود ۱۲۰ میلیلیتر آب داغ ترکیب میکند. آیس آمریکانو، نسخه سردش، با آب سرد و یخ درست میشود.
لاته: اسپرسو با مقدار زیادی شیر بخارداده و لایه نازکی فوم.
کاپوچینو: اسپرسو با شیر، و فومی بیشتر از لاته.
اسپرسو با بستنی (آفوگاتو): دسری ایتالیایی است؛ یک اسکوپ بستنی شیری یا وانیلی که اسپرسو رویش میریزند. اسمش یعنی «غرق در قهوه».
مشکلات رایج اسپرسو و رفع آنها
قاعده Clive Coffee ساده است: اول درجه آسیاب را تنظیم کنید و در هر شات فقط یک چیز را تغییر دهید. مشکلهای رایج و راه حلشان:
| مشکل | علت احتمالی | چه کنیم؟ |
|---|---|---|
| ترش، آبکی و سریع (زیر ۲۰ ثانیه) | آسیاب درشت؛ عصاره کم | آسیاب را کمی ریزتر کنید یا شات را کمی بلندتر بگیرید |
| تلخ، توخالی و کند (بیش از ۳۵ ثانیه) | آسیاب خیلی ریز؛ عصاره زیاد | آسیاب را کمی درشتتر کنید یا شات را کوتاهتر بگیرید |
| زمان درست ولی طعم ناخوشایند | کانالیزه شدن: آب از نقطه ضعیف پودر فشرده با فشار رد شده است | پودر را یکنواخت پخش کنید و صاف و همسطح تمپ کنید |
| سریع و بیطعم حتی با آسیاب ریز، با کرمای کم | قهوه کهنه | قهوه تازهتر بگیرید؛ بیش از سه یا چهار هفته بعد از رُست، طعم قهوه افت میکند |
نحوه خوردن قهوه اسپرسو
اسپرسو عصاره غلیظ و کمحجمی است که از عبور آب داغ تحت فشار از پودر ریز قهوه به دست میآید. شرکت Breville چند پیشنهاد برای نوشیدنش دارد:
- یک لیوان آب گازدار کنارش بگذارید. این رسم کافههای ایتالیایی است و بین جرعهها دهان را تازه میکند.
- هم زدن اسپرسو برای مخلوط کردن کرما اشکالی ندارد.
- جرعهجرعه بنوشید. شکلات تلخ هم کنار اسپرسو خوب مینشیند و اگر شیرین دوست دارید، کمی شکر بریزید.
سؤالات متداول
اگر دوست دارید روشهای دیگر را هم امتحان کنید، مطلب روشهای دمآوری قهوه در خانه را بخوانید.
طرز تهیه اسپرسو با دستگاه خانگی چطور است؟
قهوه را ریز آسیاب کنید، به اندازه ظرفیت سبد وزن کنید، صاف تمپ کنید و حدود ۲۵ تا ۳۰ ثانیه عصاره بگیرید تا وزن اسپرسو تقریباً دو برابر پودر شود.
چطور بدون دستگاه اسپرسو درست کنیم؟
بدون دستگاه نمیشود اسپرسوی واقعی گرفت، چون فشار حدود ۹ بار لازم است. موکاپات یا ایروپرس قهوه غلیظی میدهند که در نوشیدنیهای خانگی جای اسپرسو را پر میکند.
چطور اسپرسو کفدار و غلیظ درست کنیم؟
قهوه تازه بگیرید، به اندازه کافی ریز آسیابش کنید و صاف و یکنواخت تمپ کنید. ترکیبهایی که روبوستا دارند معمولاً کرمای ضخیمتری میدهند.
برای یک شات اسپرسو چقدر قهوه لازم است؟
مشخصات اسپرسوی ایتالیایی حدود ۷ گرم برای یک شات است و برای دبل ۱۴ گرم را مثال میزند. La Marzocco برای سبد دوبل ۱۷ گرمی ۱۶ تا ۱۹ گرم پیشنهاد میکند. با ظرفیت سبد خودتان شروع کنید.
کالیبره کردن قهوه (کالیبر قهوه) یعنی چه؟
یعنی برای هر قهوه تازه، درجه آسیاب و مقدار پودر و زمان عصارهگیری را آنقدر تنظیم کنید تا طعم متعادل شود. از حدود ۱۸ گرم پودر، ۳۶ گرم اسپرسو و ۲۵ تا ۳۰ ثانیه شروع کنید و در هر شات فقط درجه آسیاب را کمی تغییر دهید.
منابع
- Espresso، ویکیپدیای انگلیسی (شامل مشخصات اسپرسوی ایتالیایی INEI): https://en.wikipedia.org/wiki/Espresso
- La Marzocco Home، How to Make Espresso: https://home.lamarzoccousa.com/how-to-make-espresso/
- Clive Coffee، Espresso Troubleshooting Guide: Fix Bad Shots: https://clivecoffee.com/blogs/learn/espresso-troubleshooting-guide-fix-bad-shots-clive-coffee
- La Marzocco Home، How to Steam Milk with a Home Espresso Machine: https://au.lamarzoccohome.com/blog/how-to-steam-milk-with-a-home-espresso-machine/
- Coffeeness، How to Make Latte Macchiato (استفاده از شیر سرد یخچال برای کف): https://www.coffeeness.de/en/how-to-make-latte-macchiato/
- My Ginger Garlic Kitchen، No Machine Cafe Mocha (کفدار کردن شیر بدون دستگاه): https://www.mygingergarlickitchen.com/no-machine-cafe-mocha/
- Moka pot، ویکیپدیای انگلیسی: https://en.wikipedia.org/wiki/Moka_pot
- دفترچه موکا اکسپرس بیالتی: https://manuals.plus/asin/B0000CFSS5
- Turkish coffee، ویکیپدیای انگلیسی: https://en.wikipedia.org/wiki/Turkish_coffee
- AeroPress، ویکیپدیای انگلیسی: https://en.wikipedia.org/wiki/AeroPress
- Coffea canephora، ویکیپدیای انگلیسی: https://en.wikipedia.org/wiki/Coffea_canephora
- A Couple Cooks، How to Make an Americano: https://www.acouplecooks.com/how-to-make-an-americano/
- Caffè Americano، ویکیپدیای انگلیسی: https://en.wikipedia.org/wiki/Caffè_Americano
- Affogato، ویکیپدیای انگلیسی: https://en.wikipedia.org/wiki/Affogato
- Breville، How to drink espresso: https://www.breville.com/us/en/blog/coffee-and-espresso/how-to-drink-espresso.html