نویسنده: مدیر سایت فوژانا | تاریخ انتشار: ۲ شهریور ۱۴۰۴ | آخرین بهروزرسانی: ۲۶ آبان ۱۴۰۵
پاسخ کوتاه: آسیاب قهوه چهار نوع اصلی دارد: تیغهای، برف دستی، برف برقی مخروطی و برف برقی تخت. آسیاب تیغهای ارزان است اما پودر نایکنواخت میدهد. آسیابهای برف دانه را بین دو سطح ساینده خرد میکنند و پودر یکنواختتری میسازند. برای خانه معمولاً آسیاب برف دستی یا برقی مخروطی کافی است و آسیابهای صنعتی برای کافه و حجم بالا ساخته شدهاند.
فهرست مطالب
آسیاب قهوه چرا مهم است؟
آب فقط از سطح ذرات قهوه، طعم را بیرون میکشد. هرچه پودر ریزتر باشد، سطح تماس بیشتر است و استخراج سریعتر انجام میشود. به همین دلیل روشهایی که پودر را مدت طولانیتری در آب نگه میدارند، مثل فرنچ پرس، پودر درشتتری میخواهند و روشهای سریع مثل اسپرسو پودر ریز.
اندازه ذرات فقط نیمی از ماجراست؛ یکنواختی آنها هم مهم است. اگر در یک مشت پودر هم ذرات خیلی ریز باشد و هم ذرات درشت، ذرات ریز بیش از حد استخراج میشوند و تلخی و گسی میآورند و ذرات درشت کم استخراج میشوند و طعم ترش و آبکی. آسیابی که پودر یکنواخت بدهد، استخراج یکدستتری میسازد و ذرات بسیار ریزی که فیلتر را میگیرند کمتر تولید میکند. نوع آسیاب دقیقاً روی همین یکنواختی اثر میگذارد.
قاعده ساده تشخیص هم این است: اگر قهوه تلخ و گس است، احتمالاً بیش از حد استخراج شده و باید پودر را کمی درشتتر کنید. اگر ترش و کمجان است، احتمالاً کم استخراج شده و باید پودر را کمی ریزتر کنید.
انواع آسیاب قهوه
| نوع آسیاب | یکنواختی پودر | تنظیم درشتی | سرعت | مناسب برای |
|---|---|---|---|---|
| تیغهای | کم | تقریبی، با زمان روشن ماندن | بالا | شروع کار، فرنچ پرس و قهوه دمی ساده |
| برف دستی | خوب | دقیق | کند | خانه، سفر، دمآوری دستی |
| برف برقی مخروطی | خوب تا خیلی خوب | دقیق | بالا | خانه و کافه کوچک |
| برف برقی تخت | خیلی خوب | دقیق | بالا | کافه و کاربر حرفهای |
۱) آسیاب تیغهای (Blade Grinder)
آسیاب تیغهای ساده و ارزان است. یک موتور کوچک تیغهای دو یا چهارپره را با سرعت میچرخاند و دانهها را خرد میکند؛ شبیه آسیاب ادویه. درشتی پودر فقط با مدت روشن ماندن دستگاه کنترل میشود و پودر حاصل ترکیبی از ذرات خیلی ریز و درشت است. اگر حجم زیادی را یکجا آسیاب کنید یا دستگاه را طولانی روشن نگه دارید، پودر ممکن است گرم شود.
مزایا: قیمت پایین، اندازه کوچک، کار ساده و سریع.
معایب: پودر نایکنواخت، تنظیم نداشتن درجه آسیاب، مناسب نبودن برای اسپرسو و قهوه ترک که پودر بسیار دقیق میخواهند.
اگر آسیاب تیغهای دارید، با تکان دادن آرام دستگاه حین کار و آسیاب کردن در چند نوبت کوتاه، پودر یکنواختتری میگیرید.
۲) آسیاب دستی برف (Manual Burr Grinder)
در آسیاب برف، دانه بین دو سطح ساینده که «برف» (Burr) نام دارند خرد میشود و فاصله این دو سطح، درشتی پودر را تعیین میکند؛ فاصله بیشتر یعنی پودر درشتتر. آسیاب دستی با چرخاندن یک دسته کار میکند و به برق نیاز ندارد. بیشتر آسیابهای دستی برف مخروطی دارند.
مزایا: پودر یکنواختتر از آسیاب تیغهای، کمصدا، قابل حمل و مناسب سفر.
معایب: کند است و برای چند فنجان پشت سر هم خستهکننده میشود. در بعضی مدلها تنظیم درجه محدود است یا تکرار دقیق همان تنظیم سخت است.
کار با آسیاب دستی: پیش از اولین استفاده، پیچ تنظیم را تا جایی ببندید که برفها به هم برسند (نقطه صفر) و از همانجا تعداد کلیکها یا دورها را بشمارید. عدد مناسب هر روش را یادداشت کنید تا دفعه بعد مستقیم سراغش بروید. دسته را با سرعت یکنواخت بچرخانید و دانه را به اندازه همان یک دم بریزید.
۳) آسیاب برقی برف مخروطی (Conical Burr)
برف مخروطی از یک قطعه مخروطی شکل تشکیل شده که درون یک حلقه ساینده میچرخد. چون پودر به کمک جاذبه از پایین بیرون میآید، این آسیابها معمولاً پودر کمتری در مسیر نگه میدارند (Retention کمتر) و چون موتور کار کمتری میکند، گرمای کمتری هم تولید میکنند. آسیابهای مخروطی معمولاً دور موتور پایینتری دارند و ارزانتر از مدلهای تخت همردهاند.
پودر برف مخروطی معمولاً «دوقلهای» است؛ یعنی کنار ذرات اصلی، مقداری ذرات بسیار ریز هم دارد. بعضی باریستاها این را برای بدنه اسپرسو مفید میدانند و بعضی برای قهوه فیلتری نامطلوب.
مزایا: مناسب خانه و کافه کوچک، صدای کمتر، گرمای کمتر، قیمت مناسبتر از تخت.
معایب: بزرگتر و سنگینتر از آسیاب دستی؛ در بعضی مدلها الکتریسیته ساکن باعث چسبیدن پودر میشود.
۴) آسیاب برقی برف تخت (Flat Burr)
برف تخت از دو صفحه دندانهدار حلقوی تشکیل شده که افقی روبهروی هم قرار میگیرند. موتور، پودر را از کنارهها به بیرون میراند. پودر این آسیابها معمولاً «تکقلهای» و یکنواختتر است، اما پودر بیشتری در مسیر میماند و گرمای بیشتری تولید میشود که در حجم بالای کافه حس میشود. برف تخت به موتور قوی نیاز دارد، برای همین این آسیابها معمولاً پرصداتر و گرانترند. بیشتر آسیابهای اسپرسوی کافهها برف تخت دارند و در آسیابهای خانگی رده بالا هم دیده میشوند.
مزایا: یکنواختی بالای ذرات، پاسخ دقیق به تغییرات کوچک تنظیم.
معایب: وزن و ابعاد بیشتر، صدای بیشتر، قیمت بالاتر و نیاز به تمیزکاری و تنظیم منظم.
۵) دوزردار، دوزلس و سینگلدوز (Doser / Doserless / Single Dose)
این دستهبندی به نحوه خروج پودر مربوط است، نه به نوع برف:
- دوزردار: پودر در یک محفظه جمع میشود و با اهرم، مقدار مشخصی از آن در پرتافیلتر ریخته میشود. برای سرویس پشت سر هم در کافه مناسب است.
- دوزلس: پودر مستقیم در پرتافیلتر یا ظرف ریخته میشود. بسیاری از این مدلها آسیاب را بر اساس زمان یا وزن تنظیم میکنند.
- سینگلدوز: برای ریختن دانه به اندازه یک بار مصرف طراحی شده و هدفش این است که پودر کمتری در مسیر بماند و هر بار پودر تازه بگیرید.
آسیابهای برقی برف از نظر تنظیم هم دو نوعاند: مرحلهای (Stepped) با چند درجه ثابت، و پیوسته (Stepless) که تقریباً هر نقطهای بین ریز و درشت را میشود انتخاب کرد. تنظیم پیوسته برای اسپرسو که به تغییرات کوچک حساس است، دست بازتری میدهد.
جنس برف و نوع موتور هم در انتخاب اثر دارند. طبق ویکیپدیا، برف فولاد ضدزنگ برای آسیاب کردن دانه قهوه بادوام است و برف سرامیکی زنگ نمیزند و برای قهوه هم مناسب است. آسیاب برف دانه را با سرعت کمتری از آسیاب تیغهای خرد میکند و پودر را کمتر گرم میکند؛ این مهم است، چون اگر دانه هنگام آسیاب زیاد داغ شود، روغنها و عطرهای آن زودتر از دست میروند. با این حال در آسیابهای برقی، اصطکاک و گرمای موتور ممکن است پودر را کمی گرم کند. برای رسیدن به این سرعت کم، بعضی مدلها موتور کمدور مستقیم دارند و بعضی گیربکس کاهنده دور؛ مدلهای گیربکسدار معمولاً پرصداترند و عمرشان به مدلهای موتور مستقیم نمیرسد.
آسیاب قهوه خانگی و صنعتی؛ مقایسه
آسیاب خانگی برای مصرف شخصی یا خانوادگی ساخته میشود و روی سادگی، اندازه کوچک، صدای کم و قیمت منطقی تمرکز دارد. هر سه نوع تیغهای، دستی و برقی برف کوچک در این گروهاند و برای اسپرسوی خانگی، دمآوری دستی و فرنچ پرس تنظیم کافی دارند.
آسیاب صنعتی برای کافه، رُستری و خطوط بستهبندی ساخته میشود. موتور قویتر، برفهای بزرگتر، طراحی برای کار طولانی بدون توقف و تنظیم دقیق (اغلب پیوسته) دارد و امکان کالیبره کردن و سرویس حرفهای در آن پیشبینی شده است.
| معیار | آسیاب خانگی | آسیاب صنعتی |
|---|---|---|
| کاربر | فرد یا خانواده | کافه، رُستری، بستهبندی |
| ظرفیت | چند فنجان در روز | حجم بالا در طول روز |
| موتور و برف | کوچکتر | قویتر و بزرگتر |
| تنظیم | اغلب مرحلهای | اغلب پیوسته و بسیار دقیق |
| صدا و ابعاد | کم و جمعوجور | بیشتر و بزرگتر |
| نگهداری | ساده | سرویس و کالیبراسیون دورهای |
| قیمت | پایین تا متوسط | بالا |
در رُستریها آسیاب صنعتی کار دیگری هم دارد: آسیاب کردن قهوه برای بستهبندی یا سفارش مشتری با درشتیهای مختلف. در این حالت ثابت ماندن تنظیم میان دو نوبت آسیاب و تمیز ماندن مسیر هنگام عوض شدن نوع قهوه اهمیت زیادی دارد.
خلاصه: اگر ثبات در حجم بالا مهم است، آسیاب صنعتی لازم است. اگر فضا، سادگی و هزینه معیار اصلی است، آسیاب خانگی کافی است.
کدام آسیاب برای کدام روش دمآوری؟
هر روش دمآوری درشتی و یکنواختی متفاوتی میخواهد و همین، نوع آسیاب مناسب را تعیین میکند. مقایسه خود این روشها را در مقاله روشهای دمآوری قهوه در خانه بخوانید.
| روش دمآوری | آسیاب مناسب | نکته |
|---|---|---|
| قهوه ترک | آسیاب برف با توانایی پودر بسیار ریز، یا آسیاب دستی مخصوص قهوه ترک | پودر باید تقریباً مثل آرد باشد؛ آسیاب تیغهای به این ریزی نمیرسد |
| اسپرسو | برف برقی (مخروطی یا تخت) با تنظیم دقیق | تغییرات کوچک درشتی، زمان عصارهگیری را زیاد تغییر میدهد |
| موکاپات و ایروپرس | برف دستی یا برقی | دامنه درشتی متوسط |
| دمآوری دستی (V60، کمکس) | برف دستی یا برقی | یکنواختی برای شفافیت فنجان مهم است |
| قهوهساز دمی | برف یا تیغهای | آسیاب تیغهای قابل قبول است ولی برف نتیجه یکدستتری میدهد |
| فرنچ پرس و کلد برو | برف با تنظیم درشت؛ تیغهای فقط در حد قابل قبول | ذرات ریز آسیاب تیغهای از صافی رد میشوند |
بهطور کلی هرچه آب مدت بیشتری با پودر در تماس باشد، پودر باید درشتتر باشد: از پودر نرم قهوه ترک و پودر ریز اسپرسو تا پودر درشت فرنچ پرس. اندازه دقیق ذرات برای هر روش و روش تنظیم آن را در مقاله درجه آسیاب قهوه توضیح دادهایم.
راهنمای خرید آسیاب قهوه خانگی
بهجای دنبال کردن یک برند خاص، آسیاب را با این معیارها بسنجید:
- نوع تیغه یا برف: اگر بودجه اجازه میدهد، آسیاب برف بخرید. آسیاب تیغهای فقط برای روشهایی مثل قهوهساز دمی یا فرنچ پرس قابل قبول است.
- روش دمآوری شما: برای اسپرسو آسیابی بخرید که در محدوده ریز، تنظیم دقیق و پیوسته یا با گامهای کوچک داشته باشد. برای قهوه ترک مطمئن شوید که دستگاه به پودر بسیار ریز میرسد. برای دمآوری دستی و فرنچ پرس، یکنواختی در محدوده متوسط و درشت مهمتر است.
- تنظیم درجه: تعداد درجهها و فاصله آنها را ببینید و اینکه تنظیم بعد از جابهجایی ثابت میماند یا نه.
- دستی یا برقی: اگر روزی یکی دو فنجان مینوشید یا سفر میکنید، دستی کافی است. اگر برای چند نفر قهوه درست میکنید، برقی وقت کمتری میگیرد.
- ظرفیت: حجم مخزن دانه و ظرف پودر را با مصرف روزانهتان مقایسه کنید.
- ماندن پودر در مسیر: مدلی که پودر کمتری در مسیر نگه میدارد، قهوه تازهتری میدهد و هنگام عوض کردن قهوه، طعم قبلی را کمتر منتقل میکند.
- صدا: آسیابهای برف تخت معمولاً پرصداترند؛ اگر صبح زود قهوه درست میکنید، این را در نظر بگیرید.
- تمیزکاری: باز و بسته کردن برف بدون ابزار خاص، نگهداری را خیلی سادهتر میکند.
- قطعات یدکی و خدمات: در دسترس بودن برف یدکی و تعمیرکار در ایران، عمر دستگاه را بیشتر میکند.
- بودجه: با بودجه محدود، یک آسیاب برف دستی خوب معمولاً پودر یکنواختتری از آسیاب برقی تیغهای همقیمت میدهد؛ چون در مدل دستی هزینه موتور حذف شده و بیشتر هزینه صرف برف میشود.
- دیدن پودر پیش از خرید: اگر امکانش هست، پودر دستگاه را در تنظیم موردنیازتان ببینید. پودری که ذرات خیلی ریز و درشت زیادی کنار هم دارد، در فنجان هم استخراج نایکنواخت میدهد.
اگر آسیاب ندارید: آسیاب به سفارش
اگر هنوز آسیاب نخریدهاید، لازم نیست قهوه را با آسیاب تیغهای یا آسیاب نامناسب خرد کنید. در فروشگاه فوژانا هنگام سفارش قهوههای ترکیبی و بسیاری از تکخاستگاهها میتوانید یکی از گزینههای آسیاب را انتخاب کنید: اسپرسوساز، موکاپات، ایروپرس، دمآوری دستی، قهوهساز دمی، فرنچ پرس یا دان قهوه (آسیابنشده). برای سفارش قهوه آسیابشده به صفحه خرید پودر قهوه بروید.
گزینه را بر اساس دستگاهی که در خانه دارید انتخاب کنید، نه بر اساس نام نوشیدنی. مثلاً اگر با موکاپات قهوه درست میکنید، گزینه «موکاپات» را بزنید، حتی اگر نوشیدنیتان را اسپرسو بنامید؛ پودر مخصوص اسپرسوساز برای موکاپات بیش از حد ریز است. اگر با یک بسته قهوه چند روش را امتحان میکنید، گزینه دان قهوه را بگیرید و یک آسیاب دستی ساده تهیه کنید. پودر آسیابشده را در بسته دربسته و دور از گرما و نور نگه دارید و هرچه زودتر مصرف کنید.
اگر آسیاب دارید یا میخواهید بخرید، دانه کامل را بگیرید؛ دانه عطرش را دیرتر از پودر از دست میدهد و میتوانید درست قبل از دم آسیاب کنید. فهرست قهوههای دان قهوه فوژانا را ببینید.
نگهداری و تمیز کردن آسیاب
- تمیزکاری منظم: روغن قهوه و پودر باقیمانده در مسیر آسیاب کهنه میشوند و بوی ماندگی به قهوه تازه میدهند. مسیر خروجی و برفها را طبق دفترچه دستگاه با برس خشک تمیز کنید.
- آب و برف: برفهای فلزی آسیاب برقی را جز در صورتی که سازنده اجازه داده باشد با آب نشویید و پیش از تمیز کردن، دستگاه را از برق بکشید.
- کالیبره کردن: در آسیابهای برف، تنظیم صفر و درجهها با کار طولانی جابهجا میشود. هر چند وقت یک بار طبق دفترچه، نقطه صفر را بازبینی کنید.
- تعویض برف: برفها با استفاده کند میشوند و یکنواختی پودر کم میشود. اگر با همان تنظیم همیشگی، زمان عصارهگیری کوتاهتر شده، پودر غبار بیشتری دارد یا دستگاه بیش از قبل داغ میشود، برفها را بازبینی کنید. زمان تعویض به نوع برف و حجم مصرف بستگی دارد و در دفترچه سازنده آمده است.
- نگهداری دانه: دانه را در ظرف دربسته و دور از گرما و نور نگه دارید و هر بار به اندازه همان دم آسیاب کنید.
- آسیاب تیغهای: بعد از هر بار استفاده، داخل محفظه را با دستمال خشک پاک کنید؛ اگر برای ادویه هم از آن استفاده میکنید، بو به قهوه منتقل میشود.
تاریخچه آسیاب قهوه
نخستین ابزار خرد کردن قهوه، هاون و دستههاون بود و در خاورمیانه احتمالاً همزمان با رواج قهوهخانهها در قرن پانزدهم به کار میرفت. هاون هنوز هم میتواند دانه را به پودر نسبتاً ریز تبدیل کند. در تصویر زیر نمونهای از آسیاب دستی برنجی استوانهای را میبینید که برای پودر بسیار ریز قهوه ترک ساخته شده است.
در قرن هفدهم، با ورود قهوه به اروپا، آسیابهای دستی ساختارمندتری ساخته شد که نمونه رایجش آسیاب جعبهای چوبی با کشوی پودر بود. در سال ۱۷۹۹ ریچارد دیرمن، آهنگری اهل بیرمنگام انگلستان، یک آسیاب قهوه ساخت و در سال ۱۸۱۸ اینکریس ویلسون نخستین آسیاب قهوه دیواری را در آمریکا ثبت کرد. از سال ۱۸۴۰ شرکت پژو در فرانسه آسیاب قهوه دستی با برف تولید کرد و طرح آن الگوی آسیابهای دستی شد.
در سال ۱۹۱۳ شرکت هوبارت نخستین آسیاب برقی قهوه را برای مصرف تجاری عرضه کرد. آسیابهای تیغهای در دهههای ۱۹۵۰ و ۱۹۶۰ به خانهها راه پیدا کردند و نخستین آسیابهای برقی برف خانگی در دهههای ۱۹۶۰ و ۱۹۷۰ آمدند. در دهههای ۱۹۸۰ و ۱۹۹۰ تنظیم پیوسته، تایمر دیجیتال و برفهای مخروطی و تخت در آسیابهای حرفهای رایج شد و در سالهای اخیر توجه به کاهش پودر باقیمانده و طراحی سینگلدوز بیشتر شده است.
سؤالات متداول
آسیاب قهوه خانگی چی بخرم؟
اول روش دمآوریتان را مشخص کنید. برای بیشتر کاربردهای خانگی، آسیاب برف دستی یا برقی مخروطی انتخاب مناسبی است. برای اسپرسو، تنظیم دقیق در محدوده ریز را بررسی کنید و برای قهوه ترک، رسیدن به پودر بسیار ریز را. صدا، ظرفیت، تمیزکاری و قطعات یدکی را هم در نظر بگیرید.
تفاوت آسیاب تیغهای و برف چیست؟
آسیاب تیغهای دانه را با تیغه چرخان خرد میکند و پودرش ترکیبی از ذرات ریز و درشت است. آسیاب برف دانه را بین دو سطح ساینده با فاصله قابل تنظیم خرد میکند و پودر یکنواختتری میدهد.
آسیاب قهوه دستی یا برقی؛ کدام برای شما مناسب است؟
اگر روزی یکی دو فنجان مینوشید، سکوت برایتان مهم است یا سفر میکنید، دستی. اگر برای چند نفر قهوه درست میکنید یا اسپرسو زیاد میگیرید، برقی سریعتر و راحتتر است.
برای اسپرسو آسیاب تیغهای کافی است یا برف؟
برف. اسپرسو پودر ریز و یکنواخت با تنظیم دقیق میخواهد و آسیاب تیغهای نه تنظیم دقیق دارد و نه پودر یکنواخت. اگر آسیاب برف ندارید، قهوه را با آسیاب مخصوص اسپرسوساز سفارش دهید.
آسیاب قهوه صنعتی برای کافه چه ویژگیای دارد؟
موتور قوی و برف بزرگ برای کار طولانی، تنظیم دقیق و اغلب پیوسته، امکان کالیبره کردن و سرویس، و خروجی دوزردار یا دوزلس برای سرعت سرویس.
آیا میتوان قهوه ترک را در خانه آسیاب کرد؟
بله، اما به آسیاب برفی نیاز دارید که به پودر بسیار ریز، تقریباً مثل آرد، برسد یا آسیاب دستی مخصوص قهوه ترک. بسیاری از آسیابهای خانگی معمولی و همه آسیابهای تیغهای به این ریزی نمیرسند.
جمعبندی
انتخاب میان آسیاب تیغهای، برف دستی، برف مخروطی و برف تخت به روش دمآوری، حجم مصرف و بودجه شما بستگی دارد. برای بیشتر خانهها یک آسیاب برف با تنظیم خوب کافی است و اگر هنوز آسیاب ندارید، قهوه را با آسیاب مناسب روش خودتان سفارش دهید.
منابع
- Coffee preparation (Grinding)، ویکیپدیای انگلیسی: https://en.wikipedia.org/wiki/Coffee_preparation
- Burr mill، ویکیپدیای انگلیسی: https://en.wikipedia.org/wiki/Burr_mill
- Prima Coffee، Conical vs. Flat Burrs: https://prima-coffee.com/blog/conical-vs-flat-burrs/
- Espresso Outlet، History of the Invention of the Coffee Grinder: https://espressooutlet.com/blogs/news/history-of-the-invention-of-the-coffee-grinder
- مشخصات و گزینههای آسیاب محصولات فوژانا: Store API و صفحات محصول در fuzhana.ir
آخرین بهروزرسانی: ۲۶ آبان ۱۴۰۵