خانه › آموزش قهوه › خواص چای ماسالا
نویسنده: مدیر سایت فوژانا | آخرین بهروزرسانی: ۲۶ آبان ۱۴۰۵
پاسخ کوتاه: برای فهم خواص چای ماسالا باید سراغ اجزایش رفت: چای ماسالا نوشیدنی هندی از چای سیاه، شیر و ادویههایی مثل هل، زنجبیل و دارچین است. پژوهشها برای بعضی از این ادویهها نتایج اولیهای نشان دادهاند، اما بیشتر آنها روی مکمل با دوز بالا انجام شده، نه روی یک فنجان چای. چای ماسالا درمان هیچ بیماری نیست و کافئین چای سیاه را هم دارد.
فهرست مطالب
چای ماسالا چیست؟
«ماسالا» در زبانهای هندی یعنی مخلوط ادویه، و «چای» همان واژهای است که از چینی به هندی رسیده. چای ماسالا در شبهقاره هند از دم کردن چای سیاه با آب و شیر و ادویههای معطر درست میشود و معمولاً شیرین سرو میشود. پایه آن اغلب چای سیاه آسام است و هل، زنجبیل و دارچین ادویههای اصلی آن هستند؛ میخک، فلفل سیاه و بادیان هم در بعضی دستورها میآیند.
این نوشیدنی قدمت زیادی به شکل امروزی ندارد. مصرف چای سیاه در هند تا اوایل قرن بیستم کم بود و با تبلیغات انجمن چای هند و چایفروشهای کنار ایستگاههای قطار رواج پیدا کرد. اگر میخواهید آن را در خانه درست کنید، مواد و مراحل در راهنمای طرز تهیه چای ماسالا آمده است.
خواص و فواید چای ماسالا
درباره خود «چای ماسالا» بهعنوان یک نوشیدنی، کارآزمایی بالینی معتبری پیدا نکردیم. آنچه وجود دارد پژوهش روی تکتک ادویههاست. دو نکته را هنگام خواندن این بخش در نظر داشته باشید: اول اینکه بیشتر این مطالعات با کپسول یا عصاره و مقدار مشخص انجام شدهاند و مقدار ادویه در یک فنجان چای معمولاً معلوم نیست. دوم اینکه «اثر روی یک شاخص آزمایشگاهی» با «درمان بیماری» یکی نیست.
زنجبیل
زنجبیل از ادویههایی است که بیشتر از بقیه روی انسان آزمایش شده. مرکز ملی سلامت مکمل و یکپارچه آمریکا (NCCIH) مینویسد مطالعات زیادی روی زنجبیل انجام شده ولی کیفیت بعضی از آنها پایین بوده است. طبق همین منبع، شواهد نشان میدهد زنجبیل ممکن است به تهوع و استفراغ دوران بارداری کمک کند، و مکمل زنجبیل شاید شدت دردهای قاعدگی را کم کند. در مقابل، بیشتر مطالعات برای بیماری حرکت (ماشینگرفتگی) فایدهای نشان ندادهاند و نقش آن در کنار درمانهای استاندارد شیمیدرمانی هم روشن نیست.
NCCIH تأکید میکند که اکثر این مطالعات روی مکمل زنجبیل بوده، نه غذا یا نوشیدنی. یعنی از این نتایج نمیشود نتیجه گرفت که یک لیوان چای ماسالا همان اثر را دارد.
دارچین
دارچین را زیاد با «قند خون» کنار هم میبینید. جمعبندی NCCIH این است که پژوهشها استفاده از دارچین را برای هیچ بیماری بهطور روشن تأیید نمیکنند و معلوم نیست مکمل دارچین برای دیابت یا کاهش وزن مفید باشد؛ یکی از دلایلش این است که در خیلی از مطالعات نوع دارچین یا بخشی از گیاه که آزمایش شده مشخص نیست.
خبر خوب این است که دارچین در مقداری که بهعنوان ادویه در غذا مصرف میشود، به گفته همین منبع احتمالاً بیخطر است. نکتهای که باید دانست درباره کومارین است؛ مادهای در دارچین کاسیا که گزارشهایی از اثر آن بر کبد وجود دارد. در مصرف معمولی مقدارش کم است، ولی مصرف طولانی دارچین کاسیا برای افراد حساس، مثل بیماران کبدی، میتواند مسئله باشد.
NCCIH دو نوع رایج دارچین را از هم جدا میکند: دارچین سیلانی (Cinnamomum verum) که به آن «دارچین واقعی» هم میگویند و بیشتر در سریلانکا میروید، و دارچین کاسیا که در آمریکای شمالی رایجتر است. به گفته این منبع، دارچین سیلانی فقط مقدار بسیار کمی کومارین دارد، اما بعضی محصولات کاسیا کومارین زیادی دارند. اگر به این موضوع حساس هستید، نوع دارچین را روی بسته ببینید.
هل
هل یکی از ادویههای اصلی چای ماسالاست. یک مرور نظاممند و متاآنالیز که در سال ۲۰۲۴ در مجله Nutrition Research منتشر شد، ۱۲ کارآزمایی با ۹۸۹ شرکتکننده را بررسی کرد. نتیجه این بود که مصرف هل با کاهش کلسترول تام، تریگلیسرید و دو شاخص التهابی (CRP حساس و اینترلوکین ۶) همراه بوده، ولی روی کلسترول HDL و LDL اثر معناداری نداشته است. نویسندگان خودشان نوشتهاند برای تأیید این یافتهها به کارآزماییهای بزرگتر با طراحی بهتر نیاز است. این مطالعات هم با مکمل هل انجام شدهاند.
میخک
بیشتر پژوهشهای منتشرشده درباره میخک روی اسانس آن و ماده اصلیاش، اوژنول، متمرکز است. یک مقاله مروری در مجله Molecules (۲۰۲۱) مینویسد اوژنول دستکم نیمی از اسانس میخک را تشکیل میدهد و فعالیتهای ضدمیکروبی و آنتیاکسیدانی برای این اسانس گزارش شده است. این یافتهها عمدتاً آزمایشگاهیاند و درباره اثر مقدار کم میخک در یک فنجان چای چیزی نمیگویند.
فلفل سیاه
فلفل سیاه در نسخههای تندتر چای ماسالا دیده میشود. یک مرور نظاممند در مجله Critical Reviews in Food Science and Nutrition (۲۰۱۹) خواص آنتیاکسیدانی، ضدالتهابی و ضدمیکروبی را برای فلفل سیاه و ماده اصلی آن، پیپرین، جمعبندی کرده است. همین مقاله توضیح میدهد که از مطالعات بررسیشده، ۶۰ مورد آزمایشگاهی، ۲۱ مورد روی حیوان و فقط یک مورد کارآزمایی بالینی بوده است. پس این فهرست بلند خواص، هنوز به شواهد انسانی تبدیل نشده.
چای سیاه پایه
پایه چای ماسالا چای سیاه است و چای سیاه کافئین دارد. طبق MedlinePlus (کتابخانه ملی پزشکی آمریکا)، یک لیوان ۱۶ اونسی (حدود ۴۷۰ میلیلیتر) چای سیاه یا سبز ۶۰ تا ۱۰۰ میلیگرم کافئین دارد. بنابراین چای ماسالا نوشیدنی بدون کافئین نیست و برای کسانی که کافئین را محدود میکنند، باید در حساب روزانه بیاید.
| ادویه | آنچه پژوهشها گفتهاند | نوع شواهد |
|---|---|---|
| زنجبیل | احتمالاً کمک به تهوع بارداری و شدت درد قاعدگی؛ برای ماشینگرفتگی بیشتر مطالعات بیاثر | انسانی، بیشتر با مکمل |
| دارچین | برای هیچ بیماری بهطور روشن تأیید نشده | انسانی با نتایج نامشخص |
| هل | کاهش کلسترول تام، تریگلیسرید و دو شاخص التهابی | متاآنالیز ۱۲ کارآزمایی، با مکمل |
| میخک | فعالیت ضدمیکروبی و آنتیاکسیدانی اسانس | عمدتاً آزمایشگاهی |
| فلفل سیاه | خواص آنتیاکسیدانی و ضدالتهابی پیپرین | عمدتاً آزمایشگاهی و حیوانی |
برای مقایسه با نوشیدنی دیگری که پژوهشهای بیشتری دربارهاش انجام شده، مطلب فواید قهوه برای سلامتی را بخوانید.
چای ماسالا و لاغری؛ واقعیت چیست؟
جستجوهایی مثل «خواص چای ماسالا برای لاغری» یا «آیا چای ماسالا برای لاغری خوبه» زیادند، پس بهتر است صریح جواب بدهیم: پژوهشی پیدا نکردیم که نشان دهد نوشیدن چای ماسالا وزن را کم میکند.
آنچه پژوهشها درباره اجزای آن میگویند این است:
- زنجبیل: یک متاآنالیز ۲۷ کارآزمایی که در سال ۲۰۲۴ در مجله Nutrition Reviews منتشر شد، کاهش متوسط حدود ۱٫۵ کیلوگرم در وزن را در گروههای مصرفکننده زنجبیل گزارش کرد. مقدار مؤثر در این تحلیل حدود ۲ گرم زنجبیل در روز برای بیش از ۸ هفته بود و نویسندگان نوشتهاند کارآزماییهای دقیقتری لازم است. این مقدار با مکمل مشخص سنجیده شده و معلوم نیست یک فنجان چای چقدر زنجبیل دارد.
- دارچین: طبق NCCIH روشن نیست که مکمل دارچین برای کاهش وزن مفید باشد.
- چای: NCCIH درباره چای سبز، که از همان گیاه چای سیاه است، مینویسد کاتچینها و کافئین آن ممکن است اثر «اندکی» بر وزن داشته باشند. درباره چای سیاه چنین جمعبندیای ارائه نکرده است.
یک نکته عملی هم هست. چای ماسالا معمولاً با شیر و شکر یا عسل نوشیده میشود و هر دو به آن کالری اضافه میکنند. اگر نگران وزن هستید، مقدار شکر و نوع شیر اثر بیشتری از ادویهها خواهد داشت.
چای ماسالا برای لاغری کی بخوریم؟
چون شواهدی برای اثر لاغری چای ماسالا نیست، زمان «مناسب برای لاغری» هم معنای علمی ندارد. توصیه عمومیتر این است: به خاطر کافئین، آن را نزدیک خواب ننوشید، و اگر برنامه کاهش وزن دارید، درباره جایگاه نوشیدنیهای شیرین در رژیمتان با متخصص تغذیه یا پزشک صحبت کنید.
چای ماسالا گرم است یا سرد؟
این سؤال از نگاه طب سنتی ایرانی پرسیده میشود، نه پزشکی امروزی. در منابع طب سنتی، ادویههایی مثل زنجبیل، دارچین، میخک، هل و فلفل «گرم و خشک» و شیر «سرد و تر» شمرده میشوند. بر همین اساس بسیاری چای ماسالا را نوشیدنی گرممزاج میدانند.
این یک باور سنتی رایج است و پزشکی مبتنی بر شواهد طبع غذاها را به این شکل دستهبندی نمیکند. اگر بر اساس طب سنتی رژیم خاصی دارید، تصمیم را با پزشک خودتان بگیرید.
عوارض و چه کسانی باید احتیاط کنند؟
چای ماسالا برای بیشتر افراد در حد یک یا دو فنجان، نوشیدنی معمولی است. ولی چند نکته دارد:
کافئین
MedlinePlus حدود ۴۰۰ میلیگرم کافئین در روز را برای بیشتر بزرگسالان «مقدار متوسط» میداند. کافئین زیاد میتواند باعث تپش قلب، اضطراب، بیخوابی، بیقراری و لرزش شود. همین منبع به کسانی که مشکل خواب یا اضطراب، رفلاکس یا زخم معده، فشار خونی که با دارو کنترل نمیشود، یا ریتم نامنظم قلب دارند، توصیه میکند کافئین را محدود کنند.
چند فنجان در روز؟
عدد ثابتی برای چای ماسالا وجود ندارد، ولی میشود با کافئین حساب کرد. MedlinePlus همان ۴۰۰ میلیگرم را معادل حدود چهار فنجان ۸ اونسی قهوه دمکرده میداند. اگر چای ماسالا را با چای سیاه دمکرده درست میکنید، با عددی که همین منبع برای چای سیاه داده، هر فنجان ۲۲۰ میلیلیتری حدود ۳۰ تا ۴۵ میلیگرم کافئین خواهد داشت (محاسبه ما از عدد منبع). مقدار واقعی به اندازه چای و مدت دم بستگی دارد. اگر روزتان قهوه هم دارد، کافئین هر دو را با هم حساب کنید. برای چای ماسالای پودری، مقدار کافئین را باید از سازنده پرسید.
بارداری و شیردهی
MedlinePlus برای دوران بارداری مصرف کمتر از ۲۰۰ میلیگرم کافئین در روز را توصیه میکند. NCCIH هم مینویسد مکمل زنجبیل در بارداری شاید بیخطر باشد ولی باید با پزشک مشورت شود، و درباره ایمنی آن در شیردهی اطلاعات کمی وجود دارد. اگر باردار یا شیرده هستید، پیش از مصرف منظم چای ماسالا با پزشک مشورت کنید.
بیماری زمینهای و مصرف دارو
NCCIH برای هر دو ادویه زنجبیل و دارچین توصیه میکند اگر دارویی مصرف میکنید، پیش از استفاده با پزشک صحبت کنید. زنجبیل ممکن است ناراحتی شکم، سوزش سر دل و اسهال ایجاد کند، و کومارین دارچین کاسیا برای بیماران کبدی میتواند مسئله باشد. دیابت هم دلیل دیگری برای توجه به شکر چای ماسالاست.
شکر
بسیاری از چایهای ماسالای آماده شیرینشدهاند. پیش از خرید، فهرست مواد روی بسته را بخوانید.
چای ماسالای فوژانا
طبق توضیح محصول در سایت، چای ماسالای فوژانا از چای سیاه آسام و ادویههایی مثل دارچین، زنجبیل و هل تهیه شده است. رایحه غالبش دارچین و هل است، تندی زیادی ندارد و در بسته ۲۵۰ گرمی عرضه میشود. برای تهیه، یک قاشق غذاخوری (حدود ۳۰ گرم) از پودر را در ۲۲۰ میلیلیتر شیر داغ ۷۰ تا ۷۵ درجه حل کنید.
فهرست کامل مواد را روی بسته ببینید. پایه این پودر چای سیاه است؛ برای مقایسه، طبق جدول کلینیک مایو یک لیوان ۲۳۷ میلیلیتری چای سیاه دمکرده حدود ۴۸ میلیگرم کافئین دارد.
منابع
- NCCIH، Ginger: https://www.nccih.nih.gov/health/ginger
- NCCIH، Cinnamon: https://www.nccih.nih.gov/health/cinnamon
- NCCIH، Green Tea: https://www.nccih.nih.gov/health/green-tea
- MedlinePlus، Caffeine in the diet: https://medlineplus.gov/ency/article/۰۰۲۴۴۵.htm
- Cardamom consumption may improve cardiovascular metabolic biomarkers in adults، Nutrition Research، ۲۰۲۴: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/۳۸۵۹۳۶۵۷/
- Ginger intervention on body weight and body composition in adults، Nutrition Reviews، ۲۰۲۴: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/۳۸۲۶۱۳۹۸/
- Clove Essential Oil (Syzygium aromaticum)، Molecules، ۲۰۲۱: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/۳۴۷۷۰۸۰۱/
- A systematic review on black pepper (Piper nigrum L.)، Crit Rev Food Sci Nutr، ۲۰۱۹: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/۳۰۷۴۰۹۸۶/
- MedlinePlus، Common cold: https://medlineplus.gov/ency/article/۰۰۰۶۷۸.htm
- ویکیپدیا، Masala chai: https://en.wikipedia.org/wiki/Masala_chai
- دانشگاه لرستان، طبع خوراکیها در طب سنتی (بر اساس کتاب حفظ سلامتی از دیدگاه طب سنتی ایران، دکتر محسن ناصری): https://lu.ac.ir/documents/۲۷۸۲/طبع_خوراکی_ها_در_طب_سنتی.pdf
این مقاله جنبه آموزشی دارد و جایگزین مشاوره پزشکی نیست.
سؤالات متداول
چای ماسالا برای چی خوبه؟
چای ماسالا بیش از هر چیز یک نوشیدنی گرم و معطر است. برای بعضی ادویههای آن، مثل زنجبیل و هل، نتایج اولیهای در پژوهشها هست، اما بیشتر با مکمل و دوز مشخص. اثر درمانی برای خود نوشیدنی ثابت نشده است.
چای ماسالا گرم است یا سرد؟
در طب سنتی ایرانی، ادویههای آن گرم و خشک و شیر سرد و تر شمرده میشوند و چای ماسالا معمولاً گرممزاج دانسته میشود. این باور سنتی است و پزشکی امروزی غذاها را اینگونه دستهبندی نمیکند.
چای ماسالا برای چه کسانی ضرر دارد؟
به خاطر کافئین، کسانی که مشکل خواب، اضطراب، رفلاکس، فشار خون کنترلنشده یا ریتم نامنظم قلب دارند باید محتاط باشند. افراد باردار و شیرده، بیماران کبدی و کسانی که دارو مصرف میکنند، پیش از مصرف منظم با پزشک مشورت کنند.
چای ماسالا با شیر چه فرقی با بدون شیر دارد؟
دستور سنتی چای ماسالا با شیر است. شیر بافت را نرمتر و طعم ادویهها را ملایمتر میکند و کالری نوشیدنی را بالا میبرد. نسخه بدون شیر سبکتر و تندتر است و کافئین هر دو از چای سیاه میآید.
آیا چای ماسالا برای لاغری مؤثر است؟
شواهد کافی برای این ادعا وجود ندارد. پژوهش روی مکمل زنجبیل کاهش وزن اندکی نشان داده، ولی با دوز مشخص و طولانی که با یک فنجان چای قابل مقایسه نیست. شیر و شکر هم کالری اضافه میکنند.
چای ماسالا برای سرماخوردگی خوب است؟
چای ماسالا درمان سرماخوردگی نیست. MedlinePlus برای سرماخوردگی استراحت و نوشیدن مایعات را توصیه میکند و یک نوشیدنی گرم میتواند بخشی از این مایعات باشد. اگر علائم بیش از یک هفته طول کشید یا شدید شد، به پزشک مراجعه کنید.
آخرین بهروزرسانی: ۲۶ آبان ۱۴۰۵