کاپوچینو نوشیدنی اسپرسویی است: یک یا دو شات اسپرسو، شیر بخارداده و لایه ضخیمی از فوم شیر روی آن. در روش سنتی این سه تقریباً هماندازهاند و کل نوشیدنی ۱۵۰ تا ۱۸۰ میلیلیتر است. قهوهای سبک و کفدار که طعم قهوه در آن از لاته پررنگتر است.
فهرست مطالب
کاپوچینو چیست و چه طعمی دارد؟
کاپوچینو در اصل اسپرسوست با شیر بخارداده و یک کلاهک فوم. امروز بیشتر کافهها یک، دو یا حتی سه شات اسپرسو در آن میریزند، بعد شیر داغ و آخر سر فوم شیر رویش مینشیند. در ایتالیا اسپرسوی کاپوچینو معمولاً حدود ۲۵ میلیلیتر است و بقیه فنجان را شیر و فوم به نسبت مساوی پر میکنند؛ همان قاعده قدیمی «یکسوم اسپرسو، یکسوم شیر، یکسوم فوم».
اندازه سنتی کاپوچینو در اروپا و آمریکا ۱۵۰ تا ۱۸۰ میلیلیتر است و در فنجان کوچک دستهدار سرو میشود. زنجیرههای آمریکایی گاهی آن را در لیوان ۳۶۰ میلیلیتری یا بزرگتر میفروشند که دیگر نسبت سنتی را ندارد. در قوانین مسابقات جهانی باریستا، فوم کاپوچینو باید دستکم ۱ سانتیمتر ضخامت داشته باشد.
| کاپوچینو در یک نگاه | مقدار رایج در منابع |
|---|---|
| اسپرسو | یک تا سه شات؛ در ایتالیا حدود ۲۵ میلیلیتر |
| شیر و فوم | بقیه فنجان، تقریباً نصفنصف |
| ضخامت فوم | دستکم ۱ سانتیمتر (قوانین مسابقات جهانی باریستا) |
| حجم کل | ۱۵۰ تا ۱۸۰ میلیلیتر |
| دمای شیر | ۵۵ تا ۶۵ درجه سانتیگراد |
| روی فوم | اختیاری: پودر کاکائو، دارچین یا شکلات |
ریشه نام کاپوچینو
اسم کاپوچینو از رنگ قهوهای ردای راهبان فرقه کاپوچین آمده است. در قهوهخانههای وین، احتمالاً از قرن هجدهم، نوشیدنیای به اسم «کاپوتسینر» (Kapuziner) سرو میشد: قهوه با خامه زدهشده و ادویه، یا با چند قطره خامه. شکل ایتالیایی کلمه در قرن نوزدهم ثبت شده، ولی کاپوچینوی اسپرسویی بعد از رواج دستگاههای اسپرسو در اوایل قرن بیستم ساخته شد. میگویند در اوایل همان قرن در قهوهخانههای تریسته سرو میشد و بعد از جنگ جهانی اول در ایتالیا پخش شد. شیر بخارداده هم بعدتر به آن اضافه شد. داستانی که اسم را به یک راهب مشخص نسبت میدهد رایج است، ولی تأیید نشده.
کاپوچینو چه طعمی دارد؟
جرعه اول کاپوچینو بیشتر فوم است، سبک و هوادار و کمی شیرینمزه. بعد نوبت شیر و اسپرسوست. شیرش از لاته کمتر است و تلخی و عطر اسپرسو در آن واضحتر حس میشود، ولی فوم ضخیم آن را از اسپرسوی خالص نرمتر میکند. در اروپا معمولاً پودر کاکائو و در آمریکا دارچین رویش میپاشند؛ در آرژانتین و استرالیا و برزیل هم شکلات یا کاکائو رایج است.
فرقش با لاته در مقدار شیر و ضخامت فوم است. لاته ۲۰۰ تا ۳۰۰ میلیلیتر شیر با لایه نازک میکروفوم دارد و کاپوچینو کوچکتر است و فوم ضخیم دارد. جدول کامل فرق لاته با کاپوچینو را در مطلب لاته آوردهایم.
ایتالیاییها کاپوچینو را معمولاً صبح و همراه صبحانه مینوشند و بعد از حدود ساعت ۱۱ کمتر سفارشش میدهند، چون آن را برای بقیه روز سنگین میدانند؛ بعد از ناهار و شام سراغ اسپرسو میروند. اگر این آداب برایتان جالب است، مطلب فرهنگ قهوه ایتالیا را بخوانید.
طرز تهیه کاپوچینو با دستگاه اسپرسوساز
کاپوچینو با دستگاه سه مرحله دارد: گرفتن شات، بخار دادن شیر با هوادهی بیشتر از لاته، و ریختنش طوری که کلاهک فوم روی فنجان بماند.
مواد لازم برای یک فنجان ۱۵۰ تا ۱۸۰ میلیلیتری
- اسپرسو: یک شات ۲۵ تا ۳۰ میلیلیتری با حدود ۷ گرم پودر اسپرسو؛ برای طعم قویتر، شات دوبل با حدود ۱۴ گرم
- شیر سرد پرچرب: حدود ۱۲۰ میلیلیتر، که Breville حداقل مقدار برای بخار دادن در پیچر میداند. شیر بعد از کف کردن حجیم میشود و بقیه فنجان را پر میکند
- پودر کاکائو یا دارچین برای روی فوم (اختیاری)
مراحل
- شات را بگیرید: اسپرسو را مستقیم در فنجان کاپوچینو بگیرید. اگر شیر را همزمان آماده کنید بهتر است، چون کرمای اسپرسو و فوم شیر هر دو در چند ثانیه شروع به افت میکنند.
- پیچر را پر کنید: شیر سرد را تا پایین شکاف لولهای پیچر بریزید. شیر کاپوچینو حجیمتر میشود، پس بیشتر از این پرش نکنید.
- نازل را خالی کنید: شیر بخار را کوتاه باز و بسته کنید تا قطرههای آب داخل نازل بیرون بریزند.
- هوادهی (کشش): نوک نازل را درست زیر سطح شیر نگه دارید تا صدای فسفس بشنوید. برای کاپوچینو این مرحله طولانیتر است، تا حدود ۱۰ ثانیه، و باید ببینید سطح شیر در پیچر بالا میآید. هرچه نازل بیشتر نزدیک سطح بماند، فوم بیشتری میگیرید.
- چرخاندن: نازل را کمی پایینتر ببرید و پیچر را کج کنید تا شیر بچرخد و صدای هوا قطع شود. این کار حبابهای درشت را خرد میکند و شیر را به دمای نهایی میرساند.
- دما: با دماسنج، بین ۵۵ و ۶۵ درجه سانتیگراد بخار را قطع کنید. بدون دماسنج، همان لحظهای که دیگر نمیتوانید کف دستتان را روی بدنه پیچر نگه دارید.
- یکدست کردن: پیچر را آرام روی میز بزنید تا حبابهای درشت بترکند و آن را بچرخانید تا شیر براق شود.
- ریختن: شیر را از کنار فنجان روی اسپرسو بریزید تا با آن قاطی شود و آخر کار فوم باقیمانده را با قاشق رویش بگذارید تا کلاهک ضخیم بماند. اگر دوست دارید، کمی پودر کاکائو یا دارچین بپاشید.
نکات فوم شیر ضخیم کاپوچینو
- شیر سرد و تازه: منابع آموزشی بخار دادن را با شیر سرد شروع میکنند. شیر پرچرب فوم بهتری میسازد و شیر جو دوسر هم انتخاب رایجی است.
- جای نوک نازل: نوکی که روی سطح شیر بلغزد، شیر را به اطراف میپاشد و کفی پر از حباب درشت میسازد. جای درستش کمی زیر سطح است.
- فوم کم: اگر کلاهک نازک شد، دفعه بعد هوادهی را چند ثانیه طولانیتر کنید.
- شیر داغشده: بالای ۷۰ درجه شیر طعم سوخته میگیرد. اگر حتی یک لحظه نمیتوانید پیچر را لمس کنید، احتمالاً شیر زیادی داغ شده.
- تمیزکاری: بلافاصله بعد از بخار دادن، بدنه نازل را با پارچه مرطوب پاک کنید و یک بار کوتاه بخار بدهید تا شیر داخلش خشک نشود.
طرز تهیه کاپوچینو با شیر بدون دستگاه
بدون دستگاه اسپرسو کاپوچینوی واقعی به دست نمیآید، ولی با قهوه غلیظ و شیری که خوب کف کرده، نوشیدنی شبیهش درست میشود. فرقش با لاته خانگی در مقدار کف است. کاپوچینو شیر کمتر و کف بیشتری میخواهد، پس شیر را طولانیتر بزنید.
پایه قهوه میتواند قهوه موکاپات باشد، قهوه غلیظ ایروپرس یا فرنچ پرس، یا قهوه فوری که پررنگتر از همیشه حل شده. حدود ۶۰ میلیلیتر کافی است، یعنی اندازه یک شات دوبل.
روش فرنچ پرس
- حدود ۱۲۰ میلیلیتر شیر را گرم کنید تا داغ شود ولی نجوشد. اگر شیر را در خود فرنچ پرس در مایکروویو گرم میکنید، قبلش تکههای فلزیاش را جدا کنید.
- شیر داغ را در فرنچ پرس بریزید و پیستون را با حرکتهای کوتاه و تند بالا و پایین ببرید. حدود ۳۰ ثانیه برای کف کردن کافی است؛ برای کاپوچینو آنقدر ادامه دهید که حجم شیر بهوضوح بیشتر شود.
- فرنچ پرس را چند ثانیه کنار بگذارید و یکی دو بار آرام روی میز بزنید تا حبابهای درشت بترکند.
- قهوه غلیظ را در فنجان بریزید. با قاشق جلوی فوم را بگیرید و اول شیر را اضافه کنید، بعد فوم را با قاشق رویش بگذارید.
روشهای دیگر کف کردن شیر
- شیشه دربدار: شیشه را تا نیمه از شیر پر کنید، درش را ببندید و نیم تا یک دقیقه محکم تکانش دهید. بعد بدون در، حدود یک دقیقه در مایکروویو بگذارید.
- کفساز برقی دستی: در ظرف بلند و کمی کج، حدود ۲۰ ثانیه کفساز را بالا و پایین ببرید.
- همزن روی گاز: شیر را در قابلمه کوچک گرم کنید و بیوقفه هم بزنید. Homegrounds برای این روش حداکثر ۵ دقیقه هم زدن را ذکر کرده است.
به گفته Homegrounds، میکروفوم ریز را نازل بخار میسازد و کف این روشها درشتتر است. پس نوشیدنی را فوراً سرو کنید تا کفش نخوابد.
کاپوچینو فوری
«کاپوچینو فوری» دو معنا دارد. اول، پودرها و ساشههای آمادهای که در آب داغ حل میشوند. قهوه فوری به شکل پیشمخلوط با سفیدکننده غیرلبنی (کریمر) و شکر هم فروخته میشود و این پودرها از همین خانوادهاند؛ ترکیب دقیق هر برند را باید از فهرست مواد روی بستهاش دید. ما پودر کاپوچینوی آماده نمیفروشیم، ولی با قهوه فوری گلد یا کلاسیک خودمان میتوانید نسخه خانگیاش را بسازید.
معنای دوم، کاپوچینوی فوری خانگی است که با «قهوه زدهشده» درست میشود. این روش شبیه قهوه دالگوناست که سال ۲۰۲۰ در شبکههای اجتماعی سر زبانها افتاد: قهوه فوری، شکر و آب داغ را به نسبت مساوی آنقدر میزنند تا کرم غلیظ و روشنی درست شود.
- قهوه فوری، شکر و آب داغ را به اندازه مساوی (مثلاً از هر کدام یک قاشق) در کاسه کوچکی بریزید.
- با همزن دستی یا برقی بزنید تا مخلوط روشن، حجیم و کرمی شود.
- شیر داغ را در فنجان بریزید و کرم قهوه را با قاشق رویش بگذارید. در نسخه هندی این نوشیدنی برعکس عمل میکنند و شیر را روی قهوه زدهشده میریزند.
این نوشیدنی کاپوچینوی اسپرسویی نیست و شیرینتر است، ولی وقتی دستگاه ندارید کف خوبی روی شیر میسازد. اگر شیرین دوست ندارید، شکر را کمتر کنید و نتیجه را بچشید.
کالری و کافئین کاپوچینو
کاپوچینو چند کالری دارد؟
کالری کاپوچینو بیشتر از شیر و شکرش میآید، نه از اسپرسو. در جدول ترکیبات غذایی نروژ (Matvaretabellen، زیر نظر سازمان ایمنی غذای آن کشور)، هر ۱۰۰ گرم کاپوچینوی یکشات با شیر پرچرب حدود ۵۵ کیلوکالری انرژی، ۲٫۸ گرم پروتئین، ۲٫۸ گرم چربی و ۳٫۵ گرم قند دارد. همه این قند، قند طبیعی شیر است و شکر افزوده ندارد.
با این عدد، یک فنجان سنتی ۱۵۰ تا ۱۸۰ گرمی بدون شکر حدود ۸۰ تا ۱۰۰ کیلوکالری میشود. اگر وزن نوشیدنی را تقریباً برابر حجمش بگیریم، لیوان ۳۶۰ میلیلیتری کافههای زنجیرهای با همین ترکیب به حدود ۲۰۰ کیلوکالری میرسد. شکر و سیروپ و خامه هم به این عدد اضافه میشوند.
کاپوچینو چاقکننده است؟ جواب یککلمهای ندارد و به کل رژیم غذایی هر نفر بستگی دارد. عددهای بالا فقط نشان میدهند کالری کاپوچینو بیشتر از شیر و شکر میآید. اگر کالری دریافتی یا وزن برایتان مهم است، اندازه فنجان، نوع شیر و مقدار شکر را در نظر بگیرید و برنامه غذایی را با پزشک یا متخصص تغذیه هماهنگ کنید.
کاپوچینو چقدر کافئین دارد؟
کافئین کاپوچینو فقط از اسپرسوی آن میآید و شیر و فوم چیزی به آن اضافه نمیکنند. کلینیک مایو برای یک شات ۳۰ میلیلیتری حدود ۶۳ میلیگرم کافئین ذکر میکند. پس کاپوچینوی یکشات حدود ۶۳ و دوشات حدود ۱۲۶ میلیگرم کافئین دارد. همین منبع برای یک فنجان ۲۳۷ میلیلیتری قهوه دمی حدود ۹۶ میلیگرم نوشته است.
به گفته FDA، بیشتر بزرگسالان میتوانند روزانه تا حدود ۴۰۰ میلیگرم کافئین بخورند و معمولاً اثر منفی خطرناکی نمیبینند. در بارداری، اقدام به بارداری یا شیردهی، و اگر بیماری خاصی دارید یا دارو مصرف میکنید، مقدار کافئین را با پزشک در میان بگذارید.
سؤالات متداول
کاپوچینو را کنار اسپرسو و لاته و فلت وایت و بقیه منوی کافی شاپ در مطلب انواع نوشیدنیهای قهوه مقایسه کردهایم.
کاپوچینو چیست؟
نوشیدنی اسپرسویی با شیر بخارداده و لایه ضخیم فوم شیر. در روش سنتی تقریباً یکسوم اسپرسو، یکسوم شیر و یکسوم فوم است و در فنجان ۱۵۰ تا ۱۸۰ میلیلیتری سرو میشود.
کاپوچینو چطور درست میشود؟
یک شات اسپرسو در فنجان بگیرید، حدود ۱۲۰ میلیلیتر شیر سرد را با نازل بخار تا حدود ۱۰ ثانیه هوادهی کنید و بعد تا ۵۵ تا ۶۵ درجه گرم کنید و روی اسپرسو بریزید تا کلاهک فوم بماند. بدون دستگاه، قهوه غلیظ و شیری که در فرنچ پرس یا شیشه کف کرده جای آنها را میگیرد.
کاپوچینو چه طعمی دارد و چه چیزی دارد؟
فقط اسپرسو، شیر و فوم شیر؛ کاکائو یا دارچین رویش اختیاری است. طعمش سبک و کفدار است و قهوه در آن پررنگتر از لاته حس میشود. شکر ندارد، مگر خودتان اضافه کنید.
کاپوچینو چقدر کافئین دارد؟
به تعداد شات اسپرسو بستگی دارد، نه به شیر یا فوم. کاپوچینوی دوشات تقریباً دو برابر یکشات کافئین دارد. عدد هر شات و مقایسهاش با قهوه دمی را در بخش «کالری و کافئین کاپوچینو» آوردهایم.
کاپوچینو چند کالری دارد؟ چاقکننده است؟
در جدول ترکیبات غذایی نروژ، ۱۰۰ گرم کاپوچینو با شیر پرچرب حدود ۵۵ کیلوکالری دارد و فنجان ۱۵۰ تا ۱۸۰ گرمی بدون شکر حدود ۸۰ تا ۱۰۰ کیلوکالری. شکر و سیروپ و لیوان بزرگ کالری را بالا میبرند. برای برنامه غذایی با متخصص مشورت کنید.
کاپوچینو را با چه شیری درست کنم؟
منابع آموزش بخار دادن برای فوم، شیر پرچرب را ترجیح میدهند و شیر جو دوسر را گزینه رایج گیاهی میدانند. شیرهای گیاهی دیگر و حتی خامه هم در بعضی نسخههای کاپوچینو به کار میروند، فقط فوم هر کدام فرق دارد. مدت هوادهی را با شیر خودتان امتحان کنید.
آیس کاپوچینو (کاپوچینو با شیر و یخ) چیست؟
نسخه سرد کاپوچینو. در «فردو کاپوچینو» یونانی، اسپرسو را روی یخ میریزند و فومی که از هم زدن شیر سرد درست شده رویش مینشیند. در یک دستور خانگی، شات دوبل را با دو قاشق غذاخوری شیر و کمی سیروپ هم میزنند، لیوان را با یخ پر میکنند و فوم شیر سرد را رویش میگذارند. فرقش با آیس لته همان فرق نسخههای گرم است: آیس لته شیر سرد بیشتر و کف کم دارد و آیس کاپوچینو شیر کمتر و کلاهک فوم.
منابع
- Cappuccino، ویکیپدیای انگلیسی: https://en.wikipedia.org/wiki/Cappuccino
- Latte، ویکیپدیای انگلیسی: https://en.wikipedia.org/wiki/Latte
- Latte art، ویکیپدیای انگلیسی: https://en.wikipedia.org/wiki/Latte_art
- Espresso، ویکیپدیای انگلیسی: https://en.wikipedia.org/wiki/Espresso
- Origin Coffee، How to Steam Milk: https://www.origincoffee.co.uk/blogs/journal/how-to-steam-milk
- Breville، How to steam milk: https://breville.com/us/en/blog/coffee-and-espresso/how-to-steam-milk.html
- Homegrounds، Ways to make a café latte with no machine: https://www.homegrounds.co/ways-to-make-cafe-latte-with-no-machine/
- Fork in the Kitchen، ۴ Ways to Make Homemade Lattes: https://www.forkinthekitchen.com/۴-ways-make-homemade-lattes/
- A Couple Cooks، Iced Latte (روشهای کف کردن شیر): https://www.acouplecooks.com/iced-latte/print/۱۰۸۸۷۳/
- A Couple Cooks، Iced Cappuccino: https://www.acouplecooks.com/iced-cappuccino/print/۱۱۳۷۳۱/
- Instant coffee، ویکیپدیای انگلیسی: https://en.wikipedia.org/wiki/Instant_coffee
- Dalgona coffee، ویکیپدیای انگلیسی: https://en.wikipedia.org/wiki/Dalgona_coffee
- Matvaretabellen (Mattilsynet)، Cappucino, enkel, med helmelk: https://www.matvaretabellen.no/cappucino-enkel-med-helmelk
- Mayo Clinic، Caffeine content for coffee, tea, soda and more: https://www.mayoclinic.org/healthy-lifestyle/nutrition-and-healthy-eating/in-depth/caffeine/art-۲۰۰۴۹۳۷۲
- FDA، Spilling the Beans: How Much Caffeine is Too Much?: https://www.fda.gov/consumers/consumer-updates/spilling-beans-how-much-caffeine-too-much