درجه آسیاب قهوه اسپرسو ریز است، تقریباً هماندازه نمک سفره یا کمی ریزتر. موکاپات کمی درشتتر از اسپرسو میخواهد، دمآوری دستی و قهوهساز دمی آسیاب متوسط، فرنچپرس آسیاب درشت و قهوه ترک پودری خیلی نرم. قاعدهاش ساده است: هرچه آب مدت کوتاهتری با قهوه در تماس باشد، آسیاب باید ریزتر باشد.
فهرست مطالب
چرا درجه آسیاب قهوه مهم است؟
آب طعم را فقط از سطح ذرات قهوه بیرون میکشد. آسیاب کردن این سطح را بزرگتر میکند و هرچه ذرات ریزتر باشند، مواد محلول زودتر در آب حل میشوند. برای همین روشهایی که قهوه را مدت طولانی در آب نگه میدارند، مثل فرنچپرس، آسیاب درشت میخواهند و روشهای سریعی مثل اسپرسو آسیاب ریز.
ترتیب حل شدن هم مهم است. Seattle Coffee Gear توضیح میدهد که اول اسیدها و نتهای میوهای از قهوه جدا میشوند، بعد قندها و آخر از همه ترکیبهای تلخ. اگر آسیاب برای روش شما زیادی درشت باشد، استخراج زود متوقف میشود و فنجان ترش و آبکی درمیآید. اگر زیادی ریز باشد، مواد تلخ انتهای مسیر هم به فنجان میرسند و قهوه تلخ و گس میشود. ویکیپدیا هم یادآوری میکند که پودر خیلی ریز عبور آب از فیلتر را کند میکند و پودر خیلی درشت، اگر مقدارش را بیشتر نکنید، قهوه رقیق میدهد.
از طعم فنجان بفهمید آسیاب درست است یا نه
| نشانه در فنجان یا دستگاه | علت احتمالی | چه کنید |
|---|---|---|
| ترش، آبکی و کمبدنه | آسیاب درشت؛ استخراج کم | یک قدم ریزتر |
| تلخ، گس و خشک در دهان | آسیاب ریز؛ استخراج زیاد | یک قدم درشتتر |
| اسپرسو خیلی سریع و رقیق میریزد | آسیاب درشت یا پودر کم | ریزتر یا کمی پودر بیشتر |
| اسپرسو قطرهقطره میریزد | آسیاب خیلی ریز | درشتتر |
| لای زیاد ته فرنچپرس | ذرات ریز از توری رد شدهاند | درشتتر |
| موکاپات فسفس میکند و آب بهزحمت بالا میآید | آسیاب خیلی ریز یا پودر فشرده | درشتتر و بدون فشردن پودر |
دو کار تنظیم را راحتتر میکند. یکی اینکه هر بار فقط یک چیز را عوض کنید؛ اگر آسیاب و مقدار قهوه را با هم تغییر دهید، نمیفهمید کدام اثر داشته. دیگر اینکه عدد درجه یک آسیاب در آسیاب دیگر معنایی ندارد، پس تغییر را به شکل «دو قدم ریزتر» یادداشت کنید. یکنواختی پودر هم به اندازه درجه آسیاب مهم است. آسیاب تیغهای ذراتی با اندازههای خیلی متفاوت میسازد، ولی آسیاب بَرف پودر یکنواختتری میدهد که اندازهاش را فاصله دو سطح ساینده تعیین میکند.
جدول درجه آسیاب قهوه برای روشهای دمآوری
در این جدول روشها را از آسیاب ریز به درشت چیدهایم. ستون بافت یک مرجع تقریبی لمسی است که با چشم و انگشت مقایسهاش کنید؛ آسیابها عدد یکسانی ندارند و پودر هر دستگاه را باید با طعم تنظیم کرد. ستون آخر اسم گزینه آسیابی است که موقع سفارش قهوه از ما انتخاب میکنید.
| روش دمآوری | درجه آسیاب | بافت تقریبی | گزینه آسیاب در فوژانا |
|---|---|---|---|
| قهوه ترک | بسیار ریز، پودری | پودر نرم، ریزتر از نمک سفره | محصول جدا: قهوه ترک به شکل پودر بسیار ریز |
| اسپرسو | ریز | نمک سفره یا کمی ریزتر | اسپرسوساز |
| موکاپات | ریز تا متوسطریز | کمی درشتتر از اسپرسو | موکاپات |
| ایروپرس | متوسطریز | کمی ریزتر از آسیاب فیلتری | ایروپرس |
| دمآوری دستی (قیفی) | متوسط تا متوسطریز | شکر معمولی | دمآوری دستی |
| قهوهساز دمی | متوسط | ماسه درشت | قهوهساز دمی |
| فرنچپرس | درشت | نمک درشت یا خرده نان | فرنچ پرس |
| کلد برو | خیلی درشت | هماندازه فرنچپرس یا درشتتر | گزینه جدا ندارد؛ فرنچ پرس یا دان قهوه |
بافتها را از Seattle Coffee Gear و انجمن ملی قهوه آمریکا (NCA) گرفتهایم. طرز کار هر دستگاه، نسبت قهوه به آب و مراحل دم را در مطلب روشهای دمآوری قهوه در خانه نوشتهایم و اینجا فقط سراغ آسیاب میرویم.
درجه آسیاب قهوه اسپرسو
در اسپرسو، آب داغ با فشار حدود ۹ بار از قهوه فشردهشده رد میشود و کل کار معمولاً ۲۵ تا ۳۰ ثانیه طول میکشد. استاندارد اسپرسوی ایتالیایی که ویکیپدیا نقل کرده، برای هر شات حدود ۷ گرم پودر در نظر میگیرد و برای دوبل حدود ۱۴ گرم. در این زمان کوتاه، فقط پودر ریز اجازه میدهد طعم کامل بیرون بیاید. پودر خوب اسپرسو بین انگشتها مثل آرد با کمی زبری حس میشود و زیر فشار کمی به هم میچسبد.
درجه رُست هم روی این تنظیم اثر دارد. به گفته Seattle Coffee Gear، قهوه با رُست روشن معمولاً آسیاب ریزتری از قهوه با رُست تیره میخواهد. پس اگر قهوهتان را عوض کردید، منتظر باشید آسیاب هم کمی جابهجا شود.
درجه آسیاب قهوه برای اسپرسو خانگی و نیمهصنعتی
درجه آسیاب را برچسب خانگی یا نیمهصنعتی دستگاه تعیین نمیکند؛ نوع سبد (بسکت) پرتافیلتر و دقت تنظیم آسیاب تعیینش میکنند. هر دو نوع دستگاه آسیاب ریز اسپرسو میخواهند. فرقشان در این است که دستگاه چقدر خطای آسیاب را تحمل میکند. اگر دستگاه شما، خانگی یا نیمهصنعتی، سبد تکجداره دارد، آسیاب را دقیقتر تنظیم کنید و قهوه تازهآسیاب نتیجه بهتری میدهد.
بسکت تحت فشار و غیر تحت فشار
Breville سبد تحت فشار یا دوجداره را فیلتری فلزی با یک دیواره داخلی و یک دیواره بیرونی توصیف میکند. آب بعد از عبور از قهوه باید از سوراخ کوچکی در کف دیواره بیرونی بیرون برود و همین سوراخ پشت قهوه فشار میسازد. Whole Latte Love مینویسد این سبدها درجه آسیاب کاملاً دقیق نمیخواهند و با قهوه آسیابشده آماده هم کار میکنند. Breville هم آنها را برای تازهکارها مناسبتر میداند.
سبد غیر تحت فشار یا تکجداره با پودر ریز و یکنواختی کار میکند که یکدست تمپ شده و قرص فشردهای ساخته باشد. کنترل بیشتری روی عصارهگیری میدهد، ولی مهارت و آزمون و خطا لازم دارد. اگر پودر برایش زیادی ریز باشد، عصاره خیلی کند میریزد و اسپرسو تلخ میشود. برای فهمیدن نوع سبد، دفترچه دستگاه را ببینید یا به کف بیرونی سبد نگاه کنید؛ سبد دوجداره معمولاً در کف بیرونی فقط یک سوراخ کوچک دارد.
از ریز شروع کنید و با طعم تنظیم کنید
- با آسیاب استاندارد اسپرسو شروع کنید؛ یا گزینه آسیاب اسپرسوساز، یا آسیاب خانگی روی محدوده ریز.
- مقدار پودر را ثابت نگه دارید، مثلاً حدود ۱۴ گرم برای دوبل، و زمان ریختن شات را از لحظه شروع پمپ بشمارید.
- اگر شات زودتر از حدود ۲۵ ثانیه تمام شد و ترش بود، آسیاب را یک قدم ریزتر کنید.
- اگر بیشتر از حدود ۳۰ ثانیه طول کشید و تلخ بود، یک قدم درشتتر کنید.
- هر بار فقط آسیاب را عوض کنید و تنظیم نهایی را برای همان قهوه یادداشت کنید.
با سبد دوجداره کمتر به این مراحل نیاز پیدا میکنید، چون سبد بخشی از خطای آسیاب را جبران میکند. اگر آسیاب ندارید، قهوه را با گزینه آسیاب «اسپرسوساز» بگیرید؛ قهوههایی که این گزینه را دارند در صفحه خرید قهوه اسپرسو کنار هم هستند.
درجه آسیاب قهوه برای موکاپات
موکاپات آب را با فشار بخار از میان پودر قهوه بالا میفرستد، ولی فشارش طبق ویکیپدیا حدود ۱ تا ۲ بار است، در حالی که استاندارد اسپرسو ۹ بار است. Seattle Coffee Gear آسیاب موکاپات را کمی درشتتر از اسپرسو و ریزتر از قهوهساز دمی میداند. پودر اسپرسو برای موکاپات معمولاً زیادی ریز است، دم را کند میکند و قهوه را تلخ میکند.
فیلتر قیفی را پر کنید و روی پودر را فقط با انگشت صاف کنید؛ پودر موکاپات را مثل اسپرسو فشار ندهید. اگر آب بهزحمت بالا میآید و قوری فسفس میکند، آسیاب را درشتتر کنید. اگر قهوه رقیق و بیرمق شد، یک قدم ریزتر بروید. گزینه آسیاب «موکاپات» را برای همین دستگاه گذاشتهایم و قهوههایی که این گزینه را دارند در صفحه قهوه موکاپات جمع شدهاند.
درجه آسیاب قهوه فرانسه (فرنچپرس)
در فرنچپرس، پودر قهوه در آب غوطهور میماند و طبق NCA تماس قهوه و آب حدود ۴ دقیقه طول میکشد. این زمان طولانی آسیاب درشت میخواهد. NCA آن را هماندازه نمک درشت توصیف کرده و Seattle Coffee Gear هماندازه شکر درشت یا خرده نان. پودر فرنچپرس زیر انگشت دانهدانه است و فشرده نمیشود.
توری فلزی فرنچپرس جلوی ذرات خیلی ریز را نمیگیرد. با آسیاب ریز، این ذرات به فنجان میرسند، ته فنجان لای میبندد و طعم تلختر میشود. اگر قهوه با آسیاب درشت رقیق شد، اول یک قدم ریزتر بروید و بعد زمان دم را کمی تغییر دهید. برای سفارش با گزینه آسیاب «فرنچ پرس» به صفحه خرید قهوه فرانسه سر بزنید.
کلد برو از فرنچپرس هم آسیاب درشتتری میخواهد. Seattle Coffee Gear توصیه میکند اگر کلد برو تلخ شد، قبل از اینکه زمان خیساندن را کوتاه کنید، آسیاب را درشتتر کنید.
یک نکته سلامتی هم به فرنچپرس و قهوه ترک مربوط است. دانشکده بهداشت عمومی هاروارد مینویسد قهوه فیلترنشده مثل قهوه فرنچپرس و قهوه ترک دیترپنهایی دارد که ممکن است کلسترول بد (LDL) و تریگلیسرید را بالا ببرند. اگر چربی خونتان بالاست، درباره این روشها با پزشک مشورت کنید.
درجه آسیاب قهوه دمی و دمآوری دستی
قهوهساز دمی
قهوهساز برقی فیلتری آسیاب متوسط میخواهد، چیزی نزدیک ماسه درشت. Seattle Coffee Gear اضافه میکند که سبدهای کفتخت آسیاب کمی ریزتر را بهتر از سبدهای مخروطی تحمل میکنند. اگر قهوه ترش و کمجان بود، یک قدم ریزتر بروید و اگر تلخ بود، درشتتر. گزینه آسیاب ما برای این دستگاه «قهوهساز دمی» است.
دمآوری دستی
قیفهای دمآوری دستی آسیاب متوسط تا متوسطریز میخواهند، حدود شکر معمولی، ولی شکل قیف هم اثر دارد. قیفهای مخروطی تکسوراخ معمولاً آسیاب ریزتری از قیفهای کفتخت لازم دارند. اگر آب خیلی سریع از قهوه رد شد و فنجان ترش بود، ریزتر کنید؛ اگر آب در قیف ماند و قهوه تلخ شد، درشتتر. گزینه آسیاب «دمآوری دستی» را برای همین روش گذاشتهایم.
ایروپرس
ایروپرس قهوه را چند ده ثانیه خیس میکند و بعد با فشار پیستون از فیلتر کاغذی رد میکند. به نوشته ویکیپدیا، این دستگاه آسیاب ریزتری از بقیه روشهای غوطهوری تحمل میکند و شرکتکنندگان مسابقات معمولاً کمی ریزتر از آسیاب فیلتری آسیاب میکنند و ۳۰ تا ۶۰ ثانیه دم میدهند. گزینه «ایروپرس» ما هم برای همین دستگاه است.
درجه آسیاب قهوه ترک
قهوه ترک بدون فیلتر درست میشود و آسیابش از همه روشها ریزتر است. ویکیپدیا میگوید دانه باید پودر خیلی نرمی شود و همین ریزی، کف و حس دهانی قهوه ترک را تعیین میکند. پودر در فنجان میماند؛ بخشی تهنشین میشود و بخشی معلق میماند و همراه قهوه نوشیده میشود.
بیشتر آسیابهای بَرف خانگی به این ریزی نمیرسند؛ ویکیپدیا مینویسد کوبیدن دانه در هاون هم میتواند پودری به این نرمی بدهد. برای همین بیشتر مردم قهوه ترک را آسیابشده میخرند. پودر قهوه ترک را در اسپرسوساز نریزید، چون پودر خیلی ریز عبور آب را کند میکند و راه آب را در سبد میبندد. قهوه ترک ما به شکل پودر با آسیاب بسیار ریز در بسته ۲۵۰ گرمی است و «قهوه ترک ویژه» هم محصول جداگانهای در بسته ۲۵۰ گرمی.
نگهداری قهوه آسیابشده
قهوه آسیابشده زودتر از دانه کهنه میشود، چون سطح بیشتری از آن با اکسیژن تماس دارد. انجمن ملی قهوه آمریکا (NCA) چهار چیز را دشمن تازگی قهوه میداند: هوا، رطوبت، گرما و نور. توصیههای NCA برای نگهداری:
- ظرف دربسته و هوابند؛ برای قهوه آسیابشده این نکته از دانه هم مهمتر است.
- ظرف مات؛ شیشه شفاف نور را رد میکند و طعم را خراب میکند.
- جای خنک و تاریک، دور از اجاق، ماشین ظرفشویی و نور مستقیم آفتاب.
- خرید به اندازه یک تا دو هفته مصرف.
در جدول NCA، قهوه آسیابشده در دمای اتاق حدود یک تا دو هفته تازه میماند و دانه رُستشده حدود یک تا سه هفته. درباره یخچال و فریزر نظرها یکی نیست. اگر قهوه را فریز میکنید، ظرف واقعاً هوابند بگیرید، هر بار حداکثر مصرف یک هفته را سریع بردارید و بقیه را قبل از اینکه روی ظرف بخار بنشیند به فریزر برگردانید. اگر آسیاب دارید، دانه بخرید و هر بار به اندازه همان دم آسیاب کنید.
آسیاب به سفارش در فوژانا
قهوههای ترکیبی، قهوههای ۱۰۰ درصد عربیکا و بیشتر تکخاستگاههایمان را با گزینه «آسیاب» میفروشیم که هفت انتخاب دارد: اسپرسوساز، موکاپات، ایروپرس، دمآوری دستی، قهوهساز دمی، فرنچ پرس و دان قهوه. دستگاه خودتان را انتخاب کنید تا قهوه آسیاب شده مخصوص همان دستگاه را برایتان بفرستیم. چند تکخاستگاه این گزینه را ندارند؛ روی صفحه هر محصول ببینید.
- اگر فقط یک دستگاه دارید، گزینه همان دستگاه را بزنید.
- اگر با یک بسته چند روش را امتحان میکنید یا آسیاب بَرف دارید، «دان قهوه» را بگیرید.
- قهوههای ترکیبی و ۱۰۰ درصد عربیکا را در بسته ۲۵۰ گرمی و ۱ کیلوگرمی داریم. اگر کممصرف هستید و پودر میگیرید، با توجه به اینکه پودر یک تا دو هفته تازه میماند، بسته کوچکتر را بردارید.
- برای قهوه ترک، محصولات قهوه ترک را بخرید که خودشان پودر بسیار ریزند.
سؤالات متداول
درجه آسیاب قهوه برای دستگاه اسپرسو خانگی چقدر باشد؟
ریز، تقریباً هماندازه نمک سفره. اگر سبد دستگاه دوجداره است، قهوه آماده با آسیاب اسپرسوساز کافی است. با سبد تکجداره، از آسیاب ریز شروع کنید و آن را طوری تنظیم کنید که شات دوبل در حدود ۲۵ تا ۳۰ ثانیه بریزد.
درجه آسیاب قهوه برای دستگاه نیمهصنعتی و صنعتی چطور است؟
همان آسیاب ریز اسپرسو، با دقت بیشتر. اگر دستگاه سبد تکجداره دارد، قهوه تازهآسیاب با آسیاب بَرف و تنظیم مرحلهبهمرحله نتیجه یکدستتری میدهد. اگر آسیاب ندارید، گزینه اسپرسوساز را بگیرید و زمان شات را با مقدار پودر تنظیم کنید.
درجه آسیاب برای بسکت تحت فشار و غیر تحت فشار چه فرقی دارد؟
سبد تحت فشار خطای آسیاب را تحمل میکند و با قهوه آسیابشده آماده کار میکند. سبد غیر تحت فشار پودر ریز، یکنواخت و دقیقتنظیمشده میخواهد و اگر پودر زیادی ریز باشد، اسپرسو کند و تلخ میریزد.
درجه آسیاب قهوه برای اسپرسوساز دستی چیست؟
اسپرسوساز دستی هم با فشار اسپرسو میسازد، پس همان آسیاب ریز اسپرسو را میخواهد. نوع سبد و توصیه سازنده را در دفترچه ببینید و مثل دستگاه برقی، با زمان و طعم تنظیم کنید.
برای دستگاههایی مثل مباشی یا نوا ۱۲۸، ۱۴۰ و ۱۴۹ چه درجهای مناسب است؟
عدد تنظیم یک آسیاب را نمیشود به دستگاه دیگر منتقل کرد و ما تنظیم اختصاصی هر مدل را تست نکردهایم. نوع سبد دستگاهتان را از دفترچه پیدا کنید. با سبد دوجداره، آسیاب آماده اسپرسوساز کافی است و با سبد تکجداره، روش «از ریز شروع کنید» را دنبال کنید.
کدام درجه آسیاب برای اسپرسو مناسب است؟
درجهای که با مقدار ثابت پودر، شات را در حدود ۲۵ تا ۳۰ ثانیه بریزد و فنجانی بدهد که نه ترش باشد و نه تلخ و گس. این نقطه با عوض شدن قهوه، درجه رُست و دستگاه جابهجا میشود.
قهوه آسیابشده را چطور نگهداری کنیم؟
در ظرف هوابند و مات، در جای خنک و تاریک نگهش دارید و ترجیحاً ظرف یک تا دو هفته مصرفش کنید. بسته را بعد از هر بار برداشتن ببندید.
منابع
- Seattle Coffee Gear، Coffee Grind Size Guide by Brew Method: https://www.seattlecoffeegear.com/blogs/learning-center/coffee-grind-size-guide
- Coffee preparation، ویکیپدیای انگلیسی: https://en.wikipedia.org/wiki/Coffee_preparation
- Espresso، ویکیپدیای انگلیسی: https://en.wikipedia.org/wiki/Espresso
- Breville، Pressurized vs. non-pressurized baskets: https://www.breville.com/us/en/blog/coffee-and-espresso/pressurized-vs-non-pressurized-portafilter.html
- Whole Latte Love، Pressurized vs Non-Pressurized Portafilter Baskets: https://wholelattelove.com/blogs/quick-tips/standard-vs-pressurized-filter-baskets
- NCA، French Press: https://www.aboutcoffee.org/brewing/french-press/
- NCA، Coffee Storage and Shelf Life: https://www.aboutcoffee.org/beans/storage-and-shelf-life/
- Moka pot، ویکیپدیای انگلیسی: https://en.wikipedia.org/wiki/Moka_pot
- AeroPress، ویکیپدیای انگلیسی: https://en.wikipedia.org/wiki/AeroPress
- Turkish coffee، ویکیپدیای انگلیسی: https://en.wikipedia.org/wiki/Turkish_coffee
- Harvard T.H. Chan School of Public Health، The Nutrition Source: Coffee: https://nutritionsource.hsph.harvard.edu/food-features/coffee/